İran'da yakıt krizi giderek derinleşiyor

İran'da ekonomik durum hızla kötüleşiyor. The Wall Street Journal'ın haberine göre yakıt kıtlığı nedeniyle benzin istasyonlarının önünde devasa kuyruklar oluştu. Yakıt sorunları ve rialin değer kaybı, ülkedeki ekonomik krizi toplumsal bir krize dönüştürüyor.

İran ekonomisi ABD ablukası nedeniyle büyük baskı altında. Rial hızla değer kaybediyor, enflasyon ivme kazanıyor. Ülkede işsizlik artarken akaryakıt fiyatları da sürekli yükseliyor. Son zamdan önce halk araçlarına yakıt stoklamaya çalıştı, birçok istasyonda benzin tükendi.

Ulaşım sektörü ve eylemler

Yakıt krizi özellikle ulaşım sektörünü vuruyor; çünkü otomobil ve kamyon şoförleri işlerini yapabilmek için doğrudan yakıta bağımlı. Taksi ve kamyon şoförleri kötüleşen yaşam koşullarına tepki göstermeye başladı. Telekomünikasyon, petrol ve eğitim sektörü çalışanları ile emekliler de hayat pahalılığına karşı protesto düzenliyor; bunlara şimdi kamyon ve taksi şoförleri de katıldı.

Kerman eyaletinde perşembe günü yaklaşık 120 taksi şoförü eylem yaptı. Şoförler, ayın neredeyse üçte birini yakıtsız geçirmek zorunda kaldıklarından şikâyet etti. Bir protestocu, "20 gün yolcu bekliyoruz, 10 gün yakıt kıtlığıyla boğuşuyoruz!" dedi.

Kurye ve araç paylaşım hizmeti Snapp çalışanları da greve gitti. Batı İran'daki sanayi merkezi Arak'ta pazartesi günü onlarca şoför valilik binası önünde toplandı. Şoförler artık geçimlerini sağlayamadıklarını söyledi.

Yakıt kıtlığının arkasında kısmen savaşta hasar gören rafineriler ve benzin ithalatındaki zorluklar var. İran hükümeti, finansmanı giderek maliyetli hale gelen yakıt sübvansiyonlarını azaltmak zorunda kalıyor.

Sınır kapısı ve limanlarda grev uyarısı

The Wall Street Journal'a göre kriz kamyon şoförleri arasında da hoşnutsuzluk yaratıyor. ABD merkezli kâr amacı gütmeyen Human Rights Activists News Agency'nin verilerine göre Irak sınır kapısında çalışan kamyon şoförleri ağustos sonunda bir günlük grev yaptı. İran'ın ithal ettiği temel gıda maddelerinin çoğu bu kapıdan geliyor.

Salı günü Hürmüz Boğazı kıyısındaki Bandar Abbas limanındaki kamyon şoförleri de greve katılabilecekleri uyarısında bulundu. İran'ın konteyner taşımacılığının büyük bölümü bu limandan yapılıyor.

Kamyon şoförleri, ABD ile yürütülen savaşın ilk ayındaki yoğun çatışmalar sırasında bile yakıt kıtlığının bu kadar ciddi olmadığını belirtiyor. Kamyon şoförleri birliği başkan yardımcısı Jalal Mousavi, "Şoförler savaş sırasında ve roket saldırıları altında bile yük taşıyor, mal akışını bir saat olsun durdurmuyordu. Ama şimdi yakıt almak için uzun kuyruklarda beklemek zorunda" dedi.

Bu arada gıda enflasyonu ağustosta yüzde 128'e ulaştı; rialin değer kaybıyla gıda fiyat artışının daha da hızlanması bekleniyor. Snapp artık müşterilerine gıda ve taksi hizmetlerinde dört taksitli ödeme, yani taksit hizmeti sunuyor.

Tahran'da yaşayan 70 yaşındaki bir kişi, plastik ürün fiyatlarının tavan yaptığını, bu nedenle çöp poşetlerinin bile çok pahalı hale geldiğini söyledi. Gayrimenkulü olduğunu belirten bu kişi, son beş yılda kira bedelini yüzde 250 artırdığını ifade etti.