Stubb: Avrupa yeniden karanlık bir çağ yaşıyor

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Avrupa'nın şu anda karanlık bir çağdan geçtiğini belirterek, birden fazla savaş ve işbirliğinin yerini alan büyük güç rekabetinin kurallara dayalı dünya düzenini yıktığını söyledi. Stubb, Avrupa'nın uluslararası işbirliğini yeniden tesis etmesi, güvenliğini güçlendirmesi ve teknolojik değişime uyum sağlaması halinde geleceği konusunda iyimser olduğunu da dile getirdi.

Stubb, Belçika'nın Brugge kentindeki Avrupa Koleji'nde (College of Europe) pazartesi günü yaptığı konuşmada Soğuk Savaş sonrası dönemin kapandığını ve dünyanın 1945'te İkinci Dünya Savaşı'nın sonu ile 1989'da komünizmin çöküşüne benzeyen bir dönüm noktasında olduğunu kaydetti. Politico'nun aktardığına göre Stubb, 1990'lı yıllarda aynı kolejde öğrenim görmüştü.

Konuşmasında öğrencilere seslenen Stubb, "Ben eğitimime bir bakıma ışık çağında başladım, siz ise eğitiminize karanlık çağda başlıyorsunuz" dedi. "Eskiden insanlığın en büyük üç katili olan hastalık, açlık ve savaşların yenildiğini söyleyebilirdik. Bu artık doğru değil. Işık yerini karanlığa bıraktı."

Büyük güçler ve güvenlik sorusu

Jeopolitik sarsıntıları yakından inceleyen ve bu konularda çok sayıda yazı kaleme alan Stubb, Avrupa'nın ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci görev döneminin getirdiği zorluklara, özellikle Ukrayna'da barışın nasıl sağlanacağı sorusuna çözüm bulma çabalarıyla yakından ilişkili. Stubb, mezuniyet sonrası öğrencilerin "herkes kendi başının çaresine" ilkesinin hüküm sürdüğü bir dünyaya adım atacaklarını söyledi. Bazı değerlendirmelere göre dünyada şu anda 65 çatışma veya savaş yaşanıyor; bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek sayı. Küresel güvenliğin büyük ölçüde büyük güçler ABD ve Çin'in ne yapmaya karar vereceğine bağlı olduğunu belirten Stubb, "İşbirliğini mi yoksa karşıtlığı mı seçecekler?" diye sordu.

Stubb'a göre Avrupa'nın durumu yine de umutsuz değil. Avrupa'nın hiç olmadığı kadar birlik olduğunu, güvenlik tehditleri nedeniyle daha bağımsız ve jeopolitik olarak daha etkili hale geldiğini vurguladı. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalinin ardından Avrupa, Ukrayna'ya askeri, mali ve siyasi destekte rolünü artırdı. Avrupa ayrıca uluslararası hukuk düzenini koruyor, ticaret anlaşmaları imzalıyor, iklim değişikliğiyle mücadeleye öncülük ediyor ve yapay zeka geliştirmede de umutsuzca geri kalmış değil.

Stubb'a göre en önemli konu ise güvenlik. "Hepimiz için temel soru, Rusya'nın bir daha komşularına saldırmamasını sağlayacak bir Avrupa güvenlik yapısı oluşturmak" diyen Stubb, bunun için güven artırıcı önlemler sürecine ihtiyaç olduğunu belirtti. "Evet, biliyorum, bu sıkıcı geliyor, ama güvenlik zaten böyle olmalı. O kadar sıkıcı olmalı ki herkes kendini yeterince güvende hissetsin ve komşusuna saldırmayı gerekli görmesin."

Stubb, 1975 Helsinki Anlaşmaları'nın işe yaradığını düşündüğünü ancak Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) Rusya'nın 2008'de Gürcistan'a, 2014 ve 2022'de Ukrayna'ya yönelik saldırganlığını önleyecek kadar güçlü olmadığını söyledi. Yine de durumun yeniden doğru rayına oturtulması için çaba gösterilmesi gerektiğini ekledi.

Brugge'deki geleceğin diplomatları, siyasetçileri ve memurlarına seslenen Stubb, karşılaşacakları zorluklara rağmen karamsarlığa kapılmamaları ve yeni bir "ışık çağı" yaratmayı hedeflemeleri çağrısında bulundu. Ona göre 30 yıl sonra Avrupa Birliği'nin mevcut 27 üyesi yerine yaklaşık 40 üyesi olabilir; Batı Balkan ülkeleri, Ukrayna, Moldova, İzlanda, Norveç, İsviçre ve Birleşik Krallık birliğe katılabilir. Kanada ise en azından ortak üye olabilir.

Stubb, Avrupa'nın ABD ve Çin'in gerisinde umutsuzca kaldığı iddialarını da reddetti. Avrupa'nın değişen koşullarda güçlü yanlarını geliştirmesi, değer temelli realizmi izlemesi ve onurlu bir dış politika yürütmesi gerektiğini söyledi. Konuşmasını iyimser bir tonla bitiren Stubb, AB'nin sürekli eleştirilmesinden yorulduğunu belirterek dünyada yaşam kalitesi en yüksek 10 ülkeden dokuzunun Avrupa'da olduğunu hatırlattı. Karamsarlığın kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet olduğunu vurgulayan Stubb, öğrencilerin Avrupa'yı karanlık çağdan ışık çağına taşıyacak araçlara ve eğitime sahip olduğunu söyledi.