İngiliz donanma komutanı: JEF yeni muharebe birlikleri kuruyor

Kuzey Avrupa ve Baltık bölgesindeki on ülkenin güvenlik işbirliğini güçlendirmek için kurulan Ortak Seferi Kuvvet (JEF), merkezinde İngiltere'nin askeri kapasitesi ve nükleer caydırıcılığının yer alacağı yeni muharebe birlikleri oluşturuyor. İngiliz donanma komutanı Gwyn Jenkins, yeni birliklerin kurulmasına ilişkin anlaşmanın kasım ayında Oslo'da imzalanacağını duyurdu.

İngiltere liderliğindeki JEF'e Hollanda, Finlandiya, İsveç, Norveç, Danimarka, İzlanda, Estonya, Letonya ve Litvanya da katılıyor. Jenkins, Finlandiya yayını Iltalehti'ye verdiği söyleşide, JEF birliklerinin kullanımı için NATO'nun 5. maddesinin devreye girmesinin şart olmadığını belirtti. JEF, NATO'yu tamamlayan bir yapı olarak üye ülkelere hızlı tepki imkânı sunmayı amaçlıyor.

Deniz kuvvetleri temel, hibrit filo yaklaşımı

Yeni birliklerin bel kemiğini JEF ülkelerinin deniz kuvvetleri oluşturacak. Ancak birliklerin yapısı ve kapasitesi göreve göre değişecek. Geleneksel savaş gemileri ve denizaltıların yanı sıra savaş uçakları, helikopterler, deniz piyadeleri ve özel birlikler de destek verecek. İnsansız sistemler, insansız hava araçları ve otonom teknolojiler yaygın biçimde kullanılacak. Jenkins bu yaklaşımı "hibrit filo" olarak adlandırdı. İngiliz uçak gemilerinde konuşlu yeni nesil F-35 hayalet avcı uçakları da JEF kapasitesinin önemli bir parçası olacak.

İttifakın askeri caydırıcılığının omurgasını ise Atlantik Okyanusu'nda devriye gezinen İngiliz denizaltılarında konuşlu İngiliz nükleer silahları oluşturacak. Jenkins, İngiliz donanmasının Kuzey Kutbu bölgesinin nükleer koruması için de sürekli hazır beklediğini vurguladı. İngiliz nükleer caydırıcılığının yalnızca NATO kolektif savunmasının parçası olmadığını, İngiltere'ye egemen savunma kapasitesi de sağladığını belirtti.

Iltalehti'nin aktardığına göre İngiliz nükleer caydırıcılığı, NATO çerçevesinin ötesinde, JEF üzerinden ittifakın tüm ülkelerine genişleyecek. Jenkins bunun Moskova'ya doğrudan bir mesaj olması gerektiğini söyledi.

Moskova'nın öngörülemezliği en büyük sorun

İngiliz donanma komutanı JEF'in güçlendirilmesini öncelikle Rusya'nın davranışlarıyla ilişkilendirdi. Ona göre en büyük sorun Moskova'nın öngörülemez tutumu. Rusya bir noktada Avrupa demokrasilerini sınayabilir, Baltık bölgesinde ya da Kuzey Avrupa'da NATO'nun 5. maddesinin işleyip işlemediğini test edebilir.

Jenkins panik yapılacak bir durum olmadığını, bunun JEF veya NATO'nun yanıltıcı bir özgüvene kapılması anlamına gelmediğini vurguladı. Askeri hazırlığın amacı savaş başlatmak değil, savaşı önlemek. Caydırıcılığın Moskova için yeterince inandırıcı olması gerektiğini, bir JEF veya NATO ülkesine saldırının başarısızlıkla sonuçlanacağının Rusya'da anlaşılması gerektiğini ifade etti. Bu nedenle hazırlığın sürdürülmesi, tatbikatlar düzenlenmesi ve bölgede askeri varlığın korunması gerektiğini söyledi.

Jenkins ayrıca İngiltere'nin Finlandiya'nın savunmasını güçlendirmek için askeri kapasitesini Baltık Denizi'ne getirmeye hazır olduğunu belirtti. Bunun ön koşulu deniz yollarının açık tutulması. Finlandiya, Kuzey ülkeleri ve Baltık ülkelerine askeri destek gerekirse Atlantik Okyanusu ile Baltık Denizi arasındaki bağlantının kesintisiz kalması gerekiyor. İngiltere bunun için firkateynlerini, muhriplerini ve otonom sistemlerini kullanmak istiyor.

Kasım ayında Oslo'da imzalanacak anlaşmanın bu planlara somut örgütsel biçim kazandırması bekleniyor. Böylece JEF'in Baltık bölgesi, Kuzey Avrupa, Kuzey Atlantik ve Arktika'daki ortak savunmasının nasıl güçleneceği netleşecek.

Finlandiya güvenlik uzmanı Henri Vanhanen, JEF birliklerinin kurulmasını Finlandiya güvenliği açısından şu anda anlaşıldığından çok daha önemli olarak değerlendirdi. Vanhanen'e göre bu yalnızca yeni savaş birlikleri ya da İngiliz nükleer silahları değil, Kuzey Avrupa'da İngiltere ve Finlandiya'nın en yakın ortaklarının kriz anında NATO olmadan bile hızlı askeri hareket etmesini sağlayacak bir çerçeve. Vanhanen, JEF sayesinde on ülkenin tamamının ortak karar vermesinin bile gerekmediğini, İngiltere'nin örneğin Finlandiya, İsveç ve diğer hazır ülkelerle birlikte hareket edebileceğini, her ülkenin kendi kuvvetlerinin kullanımına kendisinin karar verdiğini belirtti.

Vanhanen, NATO'nun Finlandiya savunmasının temeli olduğunu ancak her şeyi tek karta bağlamanın akıllıca olmadığını ekledi. Ona göre Rusya artık NATO'nun tereddüdünün kendisine zaman kazandıracağını umamaz. Bu nedenle JEF'in güçlendirilmesini Finlandiya savunmasının en önemli sütunlarından biri olarak görüyor.