ABD askerlerini Irak'tan tamamen çekti

ABD ordusu, Irak'ta ve komşusu Suriye'de İslam Devleti (IŞİD) örgütüne karşı yürüttüğü 12 yıllık misyonu tamamladığını ve tüm birliklerini Irak'tan çektiğini açıkladı. Son ABD askerleri, Bağdat ile Washington arasında varılan anlaşma çerçevesinde Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan bölgesinde yer alan Erbil Hava Üssü'nden ayrıldı. İki yıl önce kararlaştırılan çekilme, ABD ile İran arasındaki ve zaman zaman Irak topraklarına da taşan çatışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. İran destekli silahlı gruplar ülkeden ABD güçlerine ateş açmış, ABD ise bu grupların mevzilerine saldırılar düzenlemişti.

Bağdat, ABD misyonunun sona ermesini ülkenin artan gücü ve egemenliğinin işareti olarak nitelendirdi. Çekilme, İran destekli gruplar tarafından da memnuniyetle karşılandı. Ancak Irak'ın özellikle Kürt bölgelerindeki bazı kesimlerinde endişe yarattı. Aynı zamanda Irak'taki silahlı grupların geleceğine ilişkin soru işaretleri gündeme geldi. Bağdat hükümeti bu grupları silahsızlandırmaya çalışıyor, ancak şimdiye kadar fazla ilerleme kaydedemedi.

Pentagon: Çekilme planlandığı gibi gerçekleşti

Pentagon sözcüsü Sean Parnell yaptığı açıklamada, ABD askerleri ve ekipmanının Irak'ın kuzeyindeki özerk Kürdistan bölgesinde bulunan Erbil Hava Üssü'nden düzenli ve planlandığı şekilde ayrıldığını belirtti. Parnell, "Bu dönüm noktası, IŞİD'in Irak'ta ve bölgenin tamamında örgütlü bir askeri tehdit olarak yenilgiye uğratılmasıyla sonuçlanan 12 yıllık kampanyanın başarısını yansıtıyor" dedi. Parnell, çekilmenin savaş dönemi koalisyon misyonundan, daha olağan ikili güvenlik ilişkisiyle desteklenen Irak liderliğindeki güvenlik çabalarına geçişi de simgelediğini söyledi.

Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, güçlerin devir teslim törenine başkanlık etti ve ABD güçlerinin ayrılışını, ülkesinin sözleriyle "Irak egemenliği, kurumların gücü, silahlı kuvvetlerin hazırlığı, karar sürecinin birliği ve dostlarla dengeli ortaklık ilişkileri" ile tanımlanan yeni bir aşamanın başlangıcı olarak değerlendirdi. El-Zaidi, Irak güvenlik güçlerinin IŞİD'e karşı mücadeleyi sürdüreceğini ve hükümetin hükümet dışı grupların elinde artık silah kalmamasını sağlayacağını ifade etti.

ABD güçleri, Saddam Hüseyin'i devirmek için 2003'te Irak'a girmiş, 2011'de ülkeden ayrılmıştı. Üç yıl sonra Irak yönetimi, Irak'a yayılan ve geniş alanları ele geçiren İslam Devleti ile mücadele için daha küçük çaplı ABD liderliğindeki misyonu geri çağırdı. Örgütün dağınık hücrelere ve uyku halindeki yapılara dönüşmesi üzerine Washington ile Bağdat, 2024'te misyonun kademeli olarak sonlandırılması konusunda anlaştı.

ABD güçleri geçen yıl Irak'ın çoğu bölgesindeki üslerden çekilmiş, ancak kuzeydeki özerk Kürdistan bölgesinde birkaç yüz askerden oluşan küçük bir birlik bulundurmaya devam etmişti. Buradaki üsler, ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı savaş başlatmasından bu yana defalarca saldırıya uğradı. İran destekli Iraklı silahlı gruplar, Suudi Arabistan'a saldırmak için Yemen'deki Husilere de faaliyetlerini koordine etti.

Irak hükümeti başlangıçta 30 Eylül olarak belirlenen ABD güçlerinin çekilme tarihini, hükümet dışı silahlı gruplardan silahların o tarihe kadar toplanması şartına bağlamıştı. Etkisi daha sınırlı bazı gruplar silahlarını bırakmayı kabul etti, ancak İran'a yakın etkili gruplar bu olasılığı reddetti veya hükümetin yerine getirmesinin çok zor olacağı koşullar öne sürdü. El-Zaidi bu tarihten bu yana geri adım attı. Başbakan bu ayın başında The New York Times'a yaptığı açıklamada, silahlı grupların silahsızlandırılması için verilen sürenin Haziran 2027'ye ertelendiğini söyledi.

ABD güçlerinin çekilmesinin etkisi hemen görülmeyebilir; zira ABD'nin askeri varlığı daha önce de azaltılmıştı. Ancak Kürdistan bölgesi yetkilileri, özellikle ABD hava savunma sistemlerinin kaldırılması nedeniyle çekilme konusunda endişelerini dile getirdi. Kürdistan Bölge Hükümeti'ne göre, son ABD-İran çatışması sırasında bölgeye 1000'den fazla insansız hava aracı ve balistik füze saldırısı düzenlendi. Bölge yönetimi, "ABD'nin Kürdistan bölgesinden mevcut karmaşık bölgesel koşullarda, savunma sistemi garanti edilmeden ayrılması endişe vericidir" açıklamasını yaptı.

Irak'taki İran müttefikleri ise ABD güçlerinin çekilmesini kutladı. Etkili Kataib Hizbullah silahlı grubunun güvenlik yetkilisi Ebu Mücahid el-Assaf, yaptığı açıklamada "İşgalci güçlerin Irak topraklarından yenilgiye uğratıldıktan sonra kovulması, tam egemenliğin başlangıcıdır" dedi. El-Assaf, El-Zaidi ve hükümetini Amerikan planlarını uygulamaması konusunda da uyardı ve "halkın çıkarına hareket etmeyen her hükümet tüm araçlarla devrilecektir" tehdidinde bulundu.

Operasyon Inherent Resolve'a kendi askerleriyle katılan Estonya da son askerlerini geçen yıl eylül ayında Irak'tan çekmişti.