Ida-Virumaa'ya genç doktorların gelmesi şansa bırakılmamalı

Ida-Virumaa'da bir aile hekimliği merkezinin yöneticisi Hedi Reima, bölgenin genç aile hekimlerine duyduğu ihtiyacı ve bu ihtiyacın yerel yönetimlerin desteği olmadan karşılanamayacağını değerlendirdi. Reima, 2008 yılında Tartu'dan Ida-Virumaa'ya kısa süreliğine çalışmaya geldiğini, ancak ilgi çekici iş ortamı ve destekleyici meslektaşları sayesinde kalmaya karar verdiğini ve bölgede 18 yılı geride bıraktığını belirtiyor. Birinci basamak sağlık merkezinin yöneticisi olarak, bölgenin genç aile hekimlerine ne kadar acil ihtiyaç duyduğunu ilk elden gözlemlediğini ifade ediyor.

Reima'ya göre birçok Ida-Virumaa aile hekimi emeklilik yaşına gelmiş durumda ya da yakın yıllarda bu yaşa ulaşacak. Yeni meslektaşların bir an önce bölgeye kazandırılması gerekiyor; böylece genç hekimler, deneyimli doktorların yanında hastaları ve iş düzenini öğrenme fırsatı bulabilecek.

Emekli hekimin yerine gelen bulmak kolay değil

Estonya'da emekli olan bir aile hekiminin yerine birinin bulunması yasal bir zorunluluk değil. Hekim, en az altı ay önceden sağlık sigortası kurumuna (tervisekassa) bildirimde bulunarak hasta listesinden ayrılabiliyor. Daha sonra yeni bir aile hekimi bulmak için açılan yarışmayı düzenlemek sağlık sigortası kurumunun görevi. Ancak Reima, bölgeye gelmek isteyen hekim sayısının yetersiz olduğuna dikkat çekiyor. Yine de mevcut aile hekimlerinin, hastalarının geleceğini düşünerek kendilerinden beklenenden fazlasını yaptığını ekliyor.

Reima, genç doktorların Ida-Virumaa'ya gelmesi için onlara bölgenin sunduğu imkanların gösterilmesi gerektiğini vurguluyor. Bölgede mesleki gelişim için iyi fırsatlar bulunduğunu, gençlere güvenildiğini ve fikirlerinin dinlendiğini belirtiyor. Kendi deneyiminden yola çıkarak, burada Tartu veya Tallinn'de uzun süre beklenmesi gereken bir göreve daha hızlı ulaşılabildiğini söylüyor.

Genç bir hekimin Ida-Virumaa ile hiçbir bağlantısı olmayabileceğini, bu nedenle bölgeye gelmesi için bir sebep yaratılması gerektiğini ifade ediyor. Aile hekimliği altıncı sınıf stajının bölgeyi tanımak için ilk fırsat olabileceğini, iyi bir staj deneyiminin öğrencide aile hekimliğine ilgi uyandırabileceğini anlatıyor. Bu sayede öğrencinin daha sonra aynı merkezde uzmanlık eğitimi döngülerini tamamlayabileceğini ve ardından belki de işe başlayabileceğini ekliyor.

Yerel yönetimlerin desteği belirleyici olabilir

Reima, genç hekimlerle yaptığı görüşmelerden, uzmanlık eğitiminin ilk dönemlerinin gelecekteki iş yeri seçiminde önemli bir rol oynadığı izlenimini edinmiş. Ekip ve iş düzeni uygun olduğunda, genç hekimin kariyerini bu kurumda sürdürme isteğinin yüksek olduğunu belirtiyor.

Bölgeyle bağlantısı olmayan bir gencin staj veya uzmanlık eğitimi için kendi kesesinden ek ödeme yapmak istememesi doğal. Geçici barınma masrafları, başka bir yeri tercih etmesine neden olabilir. Reima'ya göre yerel yönetim, barınma masraflarına katkı sağlayarak ya da staj veya eğitim dönemi için uygun bir konut sunarak bu soruna çözüm getirebilir.

Genç hekim bölgede çalışmaya ilgi duymaya başladıktan sonra ise yerel yönetimin hangi yerleşimin seçileceği konusundaki rolü öne çıkıyor. Reima, Järve Sağlık Merkezi'nin genç bir hekimi Kohtla-Järve yerine Rakvere'yi seçtiği için kaybettiğini örnek veriyor. Bu tercihte Rakvere'nin sunduğu maddi teşvikler ve hekimin ailesinin yaşam düzenine ilişkin sorunları önceden çözme isteği etkili olmuş.

Reima, Kohtla-Järve'nin de kendi engellerini tespit edip çözüm araması gerektiğini söylüyor. Rakvere'nin paketini birebir kopyalamak gerekmiyor; ancak bu örnek, yerel yönetimin inisiyatif alarak genç bir hekimin iş yeri seçimini nasıl etkileyebileceğini gösteriyor. Devlet başlangıç desteği hem Kohtla-Järve hem de Rakvere'de işe başlayan aile hekimleri için alınabiliyor; ancak iki şehirden birinin tercih edilmesinde yerel yönetimin sunduğu ek avantajlar belirleyici olabiliyor.

Reima, hekim çekmek için destek almak amacıyla Kohtla-Järve kentine de başvurduğunu, ancak kentin yoksul olduğu ve bir şey sunamayacağı yanıtını aldığını aktarıyor. Bütçenin sınırlı olduğunu anladığını, yine de mevcut imkanlar çerçevesinde neler yapılabileceğinin birlikte düşünülmesi gerektiğini ifade ediyor.

Reima'ya göre atılabilecek somut bir ilk adım, stajyerlerin ve uzmanlık öğrencilerinin barınmasına destek olmak. İşe başlamayı düşünen bir hekimin aklında eşinin iş imkanları veya ailesine uygun bir ev bulma gibi farklı sorular da olabiliyor. Her çözümün parasal olması gerekmiyor; bazen yeni gelen birine bölgenin imkanlarını tanıtacak, yerel koşulları bilen birinin zaman ayırması yeterli olabiliyor. Kent ve sağlık kurumlarının hangi desteğin sunulacağı ve sorumluluğun kimde olduğu konusunda önceden anlaşması, hem staja gelen öğrenciye hem uzmanlık eğitimi gören hekime hem de ailesiyle bölgeye yerleşmeyi düşünen doktora net yanıtlar verilmesini sağlayabilir.

Reima, başlangıçta geçici olarak gördüğü Ida-Virumaa ile artık uzun süreli bir bağ kurduğunu belirtiyor. Bölgeye daha fazla genç uzmanın gelmesini istediğini, bunun için işverenler ve yerel yönetimler arasında daha sıkı bir işbirliğine ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Aile hekimlerinin kendi yerine gelecek kişiyi bulmasını beklemek yeterli değil; yakın yerde sunulan sağlık hizmetinin sürmesi hepimizin ortak çıkarı olmalı.