Harri Tiido: dünyanın en zenginleri sığınağa yatırım yapıyor

Estonya Devlet Radyosu ERR News'te yayımlanan yorum yazısında gazeteci Harri Tiido, dünyanın en zenginlerinin geleceğe yönelik kaygılarını ve bu kaygıların doğurduğu yatırımları ele aldı. Tiido'ya göre servet birikimi arttıkça siyasi ve teknolojik nüfuz da artıyor; bazı isimler için devlet artık aşılmak istenen bir sınır haline geldi.

Kaliforniya Forever projesi neden durdu?

Yazıya göre bu eğilimin bilinen örneklerinden biri California Forever oldu. 2023'te yatırımcıların geniş araziler satın almasıyla gündeme gelen proje, ABD güvenlik servislerinin olası bir Çin bağlantısı şüphesiyle incelemeye alındı; arazinin bir kısmı Travis Hava Üssü yakınındaydı. Plan, sıfırdan yaklaşık 400 bin kişilik bir şehir kurmaktı ve yeni yerleşim yeni yönetim biçimlerinin deneneceği bir alan olacaktı. Ancak bir yıl sonra yerel halkın konuyu fark etmesi ve tarım ile nehir deltası ekosistemi üzerindeki etkileri anlamasıyla proje tıkandı. Tiido, proje liderinin pes etmediğini ve edinilen arazileri gemi inşası, savunma sanayii ve teknoloji merkezine dönüştürmeye çalıştığını aktarıyor.

Yazıya göre bu tür özerk şehir kurma fikirleri Donald Trump yönetimindeki bazı isimler arasında da konuşuluyor; San Francisco'daki Presidio ve eski bir deniz hava üssü örnek gösteriliyor, Grönland ve Gazze Şeridi bağlamında da benzer planlardan söz ediliyor.

Sığınaklar ve özel adalar

Palantir ve PayPal kurucu ortaklarından Peter Thiel ile diğer teknoloji milyarderlerinin, kendi yasalarının geçerli olacağı okyanus tabanlı topluluklar ve ülkeler kurmayı planladığı da Tiido'nun aktardıkları arasında. Yazıda, dünyanın sonu senaryolarının gayrimenkul boyut kazandığı ve sığınak hizmetleri sunan bir sektör oluştuğu belirtiliyor. Evin arkasına birkaç on binlerce dolara yeraltı sığınağı yaptırılabildiği, üst fiyat sınırının ise hayal gücüyle sınırlı olduğu ifade ediliyor.

Zenginler için konforu koruyacak sığınak örnekleri de sıralanıyor: Yeni Zelanda'da Elysium, Fransa'da Citadel, Japonya'da Quantum Ark, Kansas'ta eski bir füze üssündeki Survival Condo, Çekya'da Oppidum, İsviçre'de Quantum Underground ve Almanya dağlarında Vivos Europa One. Ayrıca su üzerinde sığınak sunan Orsos Islands ve küresel yeraltı sığınak ağı Terra Vivos gibi zincirler de var.

Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg'in Hawaii'deki Kauai adasında 400 milyon doları aştığı belirtilen büyük bir kompleks inşa ettiği, bunun 100 milyon dolarlık kısmının yeraltı sığınağı olduğu kaydediliyor. Peter Thiel'in Yeni Zelanda'da arazi aldığı ancak yerel yönetimlerin planlarını engellediği belirtiliyor. Oracle kurucu ortağı Larry Ellison'un 2012'de Hawaii'deki Lanai adasının yüzde 98'ini satın aldığı, Bill Gates, Oprah Winfrey, Richard Branson ve Google kurucu ortağı Larry Page için de benzer yapıların olduğu söyleniyor. Elon Musk'ın ise Dünya'da kalmayıp Mars'ı hedeflediği, olası bir ara durağın Ay olduğu ancak bunun Dünya'ya fazla yakın görüldüğü aktarılıyor.

Arjantin'de de bir proje yürütülüyor: Kuzey yarımkürede nükleer savaş çıkması halinde Güney Amerika'nın Oğlak Dönencesi'nin güneyinde kalan bölümünün radyasyondan korunması fikri. Tiido bu iddiayı değerlendiremeyeceğini söylüyor ancak bölgenin ultra zenginlerin ilgisini çekmeye başladığını yazıyor. Peter Thiel'in nisanda Buenos Aires'te 16 milyon dolara mülk aldığı, Silikon Vadisi elitinden Martin Varsavsky'nin Mendoza'daki projesinin de aynı gerekçeye dayandığı belirtiliyor. Varsavsky'nin Campo Wamani şirketini kurduğu ve Buenos Aires'in beş katı büyüklüğünde arazi aldığı, burada elektriğin güneş panelleriyle üretildiği, suyun dağ kaynaklarından sağlandığı, bir havaalanı bulunacağı aktarılıyor. Ayrıca büyük dil modellerinin yükleneceği bir veri merkezi kurulması planlanıyor; böylece felaket durumunda teknoloji milyarderlerinin küresel sunucu sistemi çalışmasa bile dijital imkânlara erişebilmesi amaçlanıyor. Varsavsky'nin projeyi önce üçüncü dünya savaşı için teknoloji patronlarına sığınak olarak tanıttığı, Financial Times'ta geniş yankı bulmasının ardından ise basit bir tatil yeri olarak anlatmaya başladığı belirtiliyor.