Estonya'nın Avrupa diplomasisinde etkisi tartışılıyor

Estonya'da yayımlanan ERR News'in görüş yazısında, ülkenin Avrupa'nın güvenlik mimarisi ve Ukrayna'nın geleceğine ilişkin kararlarda etkili olması gerektiği vurgulandı. Yazıda, Estonya'nın kendi geleceğinin başkaları tarafından belirlenmesi riskine dikkat çekildi.

Yazıda 9 Ekim'de Miami yakınlarındaki bir golf kulübünde yapılan toplantı hatırlatıldı. Toplantıya ABD başkanlık özel temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner, Ukraynalı üst düzey güvenlik yetkilileri ve Fransa, Almanya ile Birleşik Krallık'ın ulusal güvenlik danışmanları katıldı. Avrupa Komisyonu ve NATO temsilcileri de masadaydı. Altı saat süren görüşmelerde Ukrayna'daki savaşın nasıl sona ereceği, Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantileri ve savaş sonrası Ukrayna ile Avrupa'nın güvenlik yapısının nasıl olacağı ele alındı.

Aynı sırada ABD Başkanı Donald Trump'ın Vladimir Putin ile telefon görüşmesi yaptığı belirtildi. Görüşmenin ardından Trump, Rusya'nın küresel piyasada büyük miktarlarda dizel yakıt satışına yeniden başlamasına izin verilmesi kararını açıkladı ve Rus yakıtına yönelik yaptırımların hafifletilmesine açık olduğunu ifade etti.

Kararlar ortak kurumların dışında alınabiliyor

Yazıya göre bu gelişmeler, ABD ve Rusya'nın Ukrayna savaşını kendi çıkarlarına uygun koşullarda sona erdirme arayışında olduğunu gösteriyor. Estonya açısından asıl tehlike, ülkenin üzerinden bir anlaşmaya varılması ve Avrupa'nın yeni güvenlik düzeninin küçük bir grup tarafından belirlenmesi. Metinde, Brüksel'de sandalye ve söz hakkı bulunsa bile kararların her zaman ortak kurumlar içinde alınmadığı, Miami toplantısının bunun örneği olduğu belirtildi.

Yazar, Estonya'nın başkalarının aldığı kararları sonradan yorumlamakla yetinemeyeceğini savunuyor. Ülkenin otomatik olarak davet edilmediği tartışmalarda yer edinmesi ve pozisyonlarına gerçek ağırlık kazandırması gerektiği ifade ediliyor. Bunun için siyasi liderlik, ikna kabiliyeti ve cesaret gerektiği vurgulanıyor.

Yazıda eski Başbakan Kaja Kallas döneminde Estonya'nın nüfusunun ve ekonomisinin önerdiğinden daha fazla etki kullandığı belirtiliyor. Kallas'ın Avrupalı liderlerle kişisel ilişkiler kurduğu, onları doğrudan aradığı ve Avrupa'nın Ukrayna politikasını şekillendiren tartışmalara etkin katıldığı anlatılıyor. Başbakan Kristen Michal döneminde ise bu iddianın ortadan kalktığı öne sürülüyor; Michal'ın Avrupa Konseyi toplantılarında Estonya'nın resmi konuşma notlarını okumakla yetindiği ve uluslararası alanda Kallas'la kıyaslanabilir bir kişisel ilişki ağı göstermediği ifade ediliyor.

Metinde ayrıca Estonya'nın Ukrayna'ya askeri yardımın önde gelen savunucularından biri olduğu hatırlatılıyor. Ancak bu yardımın örgütlenmesine dair çabaların karışıklık, skandallar ve şeffaflık sorularıyla gölgelendiği belirtiliyor. Yazıya göre bu durum uluslararası güven ve etki oluşturmak için uygun değil.

Muhalefet partilerine de eleştiri

Yazıda Merkez Parti ve Isamaa'nın Estonya'nın dünyadaki etkisini artırmaya yönelik bir planı olmadığı savunuluyor. Mihhail Kõlvart'ın Ukrayna'nın geleceğine ABD'nin karar vereceğini ve Avrupa'nın etkisi olmadığını söylediği aktarılıyor. Isamaa ve Urmas Reinsalu'nun ise güçlü sloganlar sunduğu, ancak sloganların tek başına yeterli olmadığı ifade ediliyor. Estonya'nın büyük güçlerden davet beklemeden küçük ve orta ölçekli Avrupa ülkeleriyle daha sıkı işbirliği yapması, yeni ittifaklar kurması ve ortak çıkarlar belirlemesi gerektiği belirtiliyor.