Estonyalı uzman: Avrupa bu kış 2022'deki gaz krizini yaşamayacak

Baltık Enerji Partners (Baltic Energy Partners) yönetim kurulu üyesi Marko Allikson, Avrupa'nın bu kış 2022'de yaşanan düzeyde bir gaz kriziyle karşılaşmayacağını belirtti. Allikson'a göre Avrupa'nın gaz depolama seviyeleri 2012'den bu yana en düşük noktasında olsa da depolamayı doldurmak tek başına bir hedef olarak görülmemeli; çünkü gaz aynı zamanda LNG terminalleri üzerinden de geliyor.

Estonya Merkez Bankası Başkanı Ülo Kaasik'in fiyatın sabitlenmesi yönündeki tavsiyesine değinen Allikson, bunun için artık geç kalınmış olabileceğini söyledi. Ancak kısa vadede hızla yükselmesi muhtemel gaz fiyatını ödeyemeyecek olanların yine de fiyat sabitlemeyi değerlendirmesi gerektiğini ekledi.

Depolama seviyesi tek gösterge değil

Allikson, Avrupa'nın gaz depolama seviyelerinin 2012'den bu yana izlendiğini ve o tarihten beri bu kadar düşük olmadığını anlattı. Ancak depolama seviyesinin tek gösterge olmadığını vurguladı. Son dönemde tüketim de azaldı; buna Hürmüz Boğazı'nda yaşananlara ilişkin endişeler eklendi.

Ona göre depolama seviyelerinin düşük olmasının nedeni, gaz fiyatının normalde yazın daha ucuz, kışın daha pahalı olması. Son bir yılda bu fiyat farkı tersine döndü. Şirketler yazın gaz almak istediğinde sonraki ayın fiyatı daha yüksek çıktı ve doğal olarak kimse daha pahalıya gaz almak istemedi. Alımlar ertelendi, ancak artık erteleme için zaman kalmadı.

Allikson, hedefin yalnızca depoyu doldurmak değil, öncelikle tüketimi karşılamak olduğunu belirtti. Avrupa'da ve bölgemizde gaz yalnızca depolardan değil, LNG terminallerinden de geliyor. Hem Avrupa'da hem de bölgemizde çok daha fazla terminal var. Tüketim de azaldı.

Allikson'a göre Avrupa'da depolamayı doğrudan bir hedef olarak görmek doğru bir yaklaşım olmayabilir. Asıl önemli olan yeterli gaz bulunması ve fiyatın makul düzeyde olması. Piyasanın işi, depolama için alınması gereken doğru miktarı bulmak. Zaten kim pahalı gazı depolamak için alıp sonra daha düşük fiyata satmak ister?

2022 ve 2023'te pahalı alımlar

Allikson, Almanya'nın 2022 ve 2023'te 8,5 milyar avro değerinde gazı yüksek fiyattan aldığını ve bunu daha sonra tüketicilere yansıtmak zorunda kaldığını hatırlattı. Hollanda da yüksek fiyattan alım yaptı, Avusturya da öyle. Estonya da o dönemde gaz rezervi satın aldı; bu rezerv bugün Letonya'daki depolarda duruyor. Kriz sırasında pahalı gaz almak her zaman en iyi hamle değil.

Bugünkü gaz fiyatları bir yıl öncesine göre yaklaşık iki kat yüksek. Ancak Allikson, bunun doğrudan tüketici fiyatlarına yansımadığını söyledi; çünkü gazın içinde iletim ve şebeke ücretleri ile değişmeyen başka maliyetler de var.

Ona göre gaz fiyatlarındaki artışın en iyi çözümü alternatifler bulmak. Alternatifler Narva'da ve Estonya'nın diğer kentlerinde aranıyor; bu arayış Avrupa genelinde de sürüyor.

Allikson, insanların durumu fazla düşünmemesi gerektiğini, çünkü bu kış 2022 gibi bir krizin yaşanmayacağını söyledi. Ancak her şey senaryoya bağlı. Kış çok soğuk geçerse fiyatlar gerçekten yükselebilir; ılıman geçerse fiyatlar hemen düşebilir.

Tüketicilerin yüksek fiyatlarla baş etmesine yardımcı olacak destek önlemlerinin her zaman bulunabileceğini ekledi. Bu 2022'de de yapıldı. Bu tür önlemler her zaman değerlendirilebilir, ancak fiyatların o düzeye ulaşıp ulaşmayacağı ayrı bir konu. Hazırlıklı olmak akıllıca olabilir; fiyatlar o noktaya ulaşmazsa kimse bir şey kaybetmez, ama hazır oluruz, dedi Allikson.