Uzman: Kriz Döneminde Pahalı Gaz Depolamak Akıllıca Değil

Avrupa'daki gaz depolarının doluluk oranı 2012'den bu yana en düşük seviyede olsa da, depoların doldurulması tek başına bir amaç olmamalı. Çünkü gaz yalnızca depolardan değil, LNG terminallerinden de geliyor. Bu değerlendirme, Baltic Energy Partners yönetim kurulu üyesi Marko Allikson'dan geldi. Allikson, Estonya devlet televizyonu ERR'in "Terevisioon" programında konuştu.

2022 benzeri bir kriz beklenmiyor

Allikson, 2022'de yaşanan gaz krizinin bu yıl kış aylarında tekrarlanmasını beklemediğini söyledi. Estonya Merkez Bankası Başkanı Ülo Kaasik'in fiyat sabitleme önerisine değinen Allikson, bunun için artık geç olabileceğini belirtti. "Ancak kısa vadede yükselecek gaz fiyatını karşılayamayacak olanlar için sabitleme hâlâ mantıklı olabilir" dedi.

Avrupa'da gaz deposu doluluk oranlarının 2012'den bu yana takip edildiğini ve o tarihten beri bu kadar düşük seviyelerin görülmediğini hatırlatan Allikson, "Ancak depo doluluğu tek gösterge değil. Son dönemde tüketim de azaldı. Bu, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere bağlı korkularla birleşince tablo değişiyor" diye konuştu.

Depolar neden boş kaldı?

Depoların neden tam dolmadığını da açıklayan Allikson, normalde yazın gaz fiyatının daha düşük, kışın ise daha yüksek olduğunu söyledi. Ancak son bir yılda bu fark tersine döndü. "Şirketler yazın gaz almak istediğinde, gelecek ayın fiyatı daha yüksek görünüyordu ve doğal olarak kimse daha pahalıya gaz almak istemedi. Alımlar ertelendi ama artık erteleyecek zaman kalmadı" dedi.

Allikson'a göre asıl amaç yalnızca depoları doldurmak değil, tüketimi karşılamak. "Avrupa'da ve bizim bölgemizde gaz sadece depolardan değil, LNG terminallerinden de geliyor. Üstelik hem Avrupa'da hem de bölgemizde çok sayıda terminal var. Öte yandan tüketim de azaldı" ifadelerini kullandı.

Depo doluluk oranının doğrudan hedef hâline getirilmesinin yanlış olabileceğini savunan Allikson, "Herkes bir depo doluluk rakamından bahsediyor. Ama önemli olan yeterli gazın bulunması ve gazın makul fiyatlı olması. Piyasanın görevi, depoya alınması gereken doğru miktarı bulmak. Kim pahalıya alıp sonra daha ucuza satmak ister ki?" dedi.

Allikson, 2022 ve 2023 yıllarını hatırlatarak Almanya'nın 8,5 milyar avro değerinde gazı yüksek fiyattan alıp bunu tüketicilere yansıtmak zorunda kaldığını belirtti. "Hollanda da yüksek fiyattan aldı, Avusturya da. Estonya'nın o dönemde aldığı gaz rezervleri bugün Letonya'daki depolarda duruyor. Yani kriz döneminde pahalıya alım yapmak her zaman en iyi hamle değil" diye konuştu.

Bugünkü gaz fiyatlarının bir yıl öncesine göre yıllık bazda iki kat yüksek olduğunu vurgulayan Allikson, bunun tüketiciye birebir yansımadığını söyledi. Çünkü gaz fiyatına iletim, şebeke ve diğer sabit maliyetler de ekleniyor.

"Yükselen gaz fiyatının en iyi ilacı alternatif enerji kaynakları bulmak" diyen Allikson, Narva ve diğer Estonya kentlerinde alternatifler arandığını, bunun tüm Avrupa'da yapıldığını sözlerine ekledi.

Yine de aşırı karamsarlığa kapılmamak gerektiğini belirten Allikson, "2022'deki gibi bir kriz bu kış gelmez. Ancak her şey senaryolara bağlı. Çok soğuk bir kış olursa fiyat gerçekten yükselebilir. Ama ılık bir kışta fiyat aniden düşebilir" dedi.

Allikson, yüksek fiyat durumunda tüketicilere destek sağlanabileceğini de sözlerine ekledi: "Her zaman bunu değerlendirmek mümkün. Fiyat o noktaya gelir mi, orası ayrı. Belki bunun için hazır olmak akıllıca olur. Fiyat o noktaya gelmezse kimse bir şey kaybetmez ama biz hazır oluruz."