Estonyalı inşaatçılar gözünü Letonya'ya çevirdi

Estonyalı konut geliştiricileri Riga ve Letonya pazarına giderek daha fazla ilgi gösteriyor. Letonya'da inşaat maliyetleri Estonya ile benzer olsa da, Riga'da arazi fiyatları belirgin biçimde daha düşük ve imar planı işlemleri çok daha kısa sürede tamamlanıyor.

Letonya'da konut fiyatları son beş yılda yaklaşık yüzde 51 artmasına rağmen ortalama fiyat düzeyi Estonya'nın hâlâ epey altında. Luminor bankasının müşteri ilişkileri yöneticisi Elar Ollik, Riga konut piyasasının çekiciliğini, yeni geliştirme hacminin toplam piyasa hacmine kıyasla henüz küçük olmasına bağlıyor: bu da potansiyelin yüksek görülmesine yol açıyor.

Ollik, Tallinn'de yeni geliştirme daireleri açısından zaman zaman "pazar doygunluğa ulaştı" denildiğini hatırlatıyor. İkinci neden ise Riga'da işlemlerin daha hızlı yürümesi. Ona göre paranın bir zaman maliyeti var. Banka tarafında ayrıca Letonya'da insanların kredi kapasitesinin arttığı ve bunun yeni konutlara erişimi kolaylaştırdığı gözlemleniyor.

Riga ile Tallinn arasındaki fark

Merko Ehitus yöneticisi Ivo Volkov, Letonya konut piyasasının Estonya'dan çok da farklı olmadığını, piyasa yasalarının her yerde aynı işlediğini söylüyor. Volkov'a göre piyasa, tüketici güvenine ve ekonominin gidişatına bağlı olarak hareket ediyor. Son iki yılda Letonya'da tüketici güveninin Estonya'dan yüksek seyretmesi piyasayı olumlu etkilemiş durumda.

Yine de Riga'daki konut fiyatları Tallinn'in altında. Elar Ollik bunun başlıca nedenini Riga'da Sovyet döneminden kalma konutların çok daha fazla olmasına bağlıyor. Tallinn'de de Sovyet dönemi panel binaları var; ancak bunların büyük bölümü yenilendiği için değerleri arttı. Letonya'da ise yenileme oranı çok düşük.

Estonyalı geliştiriciler Invego ve Reterra, Riga kent merkezinde yaklaşık 40 milyon euro değerinde yeni bir yerleşim bölgesi geliştiriyor. Geliştiricilerin güney komşuya yönelmesinin önemli nedenlerinden biri de bürokrasinin azlığı.

Invego genel müdürü Kristjan-Thor Vähi, Letonya'da hem imar planı hem de yapı ruhsatı süreçlerinin Estonya'ya kıyasla neredeyse üç kat daha kısa sürdüğünü belirtiyor: "Estonya'da kendi elimizle büyük bir bürokrasi duvarı ördük. Riga belediye başkanı ve başbakan danışmanlarıyla görüştüğümde hepsi, Estonya ve Litvanya'yı yakalamanın tek yolunun işleri hızlı yapmak olduğunu söylüyor. Bunu kendilerine öncelik haline getirmişler."

Reterra genel müdürü Reigo Randmets ise Letonya'da işlemlerin aylarla, Estonya'da yıllarla ölçüldüğünü ekliyor: "Hipodrom'da yapı ruhsatını altı yıl boyunca kovaladık; Letonya'da son yapı ruhsatını yedi ayda aldık. Bunlar uç örnekler ama prensipte durum böyle. Riga'nın geliştiriciler için çekiciliği esas olarak ucuz girdi fiyatından, yani arsanın ucuz olmasından geliyor: arsa alınıyor, sonra işe başlanıyor. Letonya'da satın alma gücü o kadar yüksek değil ve Riga'da satmak da o kadar kolay değil."

Estonya'daki uzun süreçler sonuçta alıcıyı da etkiliyor. Randmets'e göre, bir apartmanın imar planı beş yıl sürerse bu, alıcı için metrekare fiyatına yaklaşık bin euro daha pahalı olarak yansıyor.