AB denetimi: Meyve ve sebze üreticileri perakende devleriyle eşit değil

Avrupa Sayıştayı'nın (European Court of Auditors) yayımladığı rapora göre, meyve ve sebze üreticisi örgütlerine sağlanan Avrupa Birliği destekleri, bu üreticilerin büyük perakende zincirleri karşısındaki eşitsiz konumunu anlamlı ölçüde azaltmıyor. Raporda desteklerin üretici örgütlerine katkı sağladığı, ancak ülkeler arasında sunulan desteklerdeki büyük farklılıkların sektörün gelişimini yavaşlattığı belirtiliyor.

Konu hem Estonya hem de Avrupa genelinde tartışılıyor. Estonyalı çiftçiler, ülkeler arasındaki farklı koşulları eşitsizliğin temel nedeni olarak gösteriyor. Estonya devleti ise asıl sorunun üreticiler arasındaki işbirliğinin yetersizliği olduğunu değerlendiriyor.

Ülkeden ülkeye değişen destek koşulları

Avrupa Birliği'nin ortak tarım politikası kapsamında meyve ve sebze üreticileri, bir araya gelerek üretici örgütleri kurduklarında belirli desteklerden yararlanabiliyor. Bu desteklerin amacı, küçük ve orta ölçekli üreticilerin pazarlama ve pazarlık gücünü artırarak büyük alıcılar karşısında daha dengeli bir konuma gelmelerini sağlamak.

Ancak Sayıştay raporu, üye ülkelerin bu destekleri farklı koşullarla ve farklı düzeylerde sunmasının tek pazar içinde dengesizlik yarattığını ortaya koyuyor. Benzer ürünleri üreten çiftçiler, bulundukları ülkeye göre farklı mali koşullarla karşılaşabiliyor. Bu durum, özellikle Estonya gibi küçük pazarlara sahip ülkelerdeki üreticilerin rekabet gücünü olumsuz etkiliyor.

Estonya tarafı, sektördeki işbirliğinin artırılmasını öncelikli çözüm olarak görüyor. Üreticilerin ortak pazarlama ve satış yapıları altında birleşmesi, perakende zincirleriyle yürütülen fiyat görüşmelerinde daha güçlü bir pozisyon sağlayabilir. Rapordaki bulgular ise destek sisteminin üye ülkeler arasında uyumlu hale getirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Türkiye'deki üreticiler için ne anlama geliyor?

Avrupa Birliği pazarına meyve ve sebze ihraç eden Türkiyeli üreticiler için AB içindeki destek farklılıkları dolaylı bir rekabet baskısı yaratabilir. Estonya gibi ülkelerdeki üreticilerin destek koşulları iyileştikçe, aynı ürün gruplarında ihracat pazarlarında rekabetin artması bekleniyor. Öte yandan ortak tarım politikası kapsamındaki destekler yalnızca AB üyesi ülkelerin üreticilerini kapsıyor; Türkiye'deki üreticiler bu desteklerden doğrudan yararlanamıyor.