Estonyalı gazeteci: 'Predatör Avı' tarzı program Estonya'da çekilemez

Estonyalı investigatif gazeteci Mihkel Kärmas'a göre, ABD televizyon programı "To Catch a Predator" örnek alınarak Estonya'da böyle bir program yapılamaz. Kärmas, bunun ülkenin hukuki ve etik ortamına uymayacağını belirtti.

Geçen hafta Lance Oppenheim'ın yönettiği ve başrolünde Robert Pattinson'ın yer aldığı "Primetime" adlı yeni film sinemalarda gösterime girdi. Film, 2000'li yılların ortasında kamera karşısında çocuklara cinsel istismar girişiminde bulunduğu düşünülen kişilerle yüzleşen televizyon gazetecisi Chris Hansen'in hikâyesini anlatıyor. Filmi izlemeye giden Estonyalı televizyon sunucusu ve gazeteci Mihkel Kärmas, yapımdan pek etkilenmemiş.

Kärmas, "Bunun neden olay yaratan skandal bir film olduğunu anlıyorum, ancak Estonya'da büyük bir hit olacağından şüpheliyim" dedi.

"Primetime" gerçek olaylara dayanıyor ancak dramatik bir kurgu. Filmin merkezinde 2004-2007 yılları arasında yayınlanan ve büyük tartışma yaratan NBC programı "To Catch a Predator" yer alıyor.

Programın formatı ve tartışmalar

Programın formatı şöyle işliyordu: Aktivisler internet üzerinden kendilerini reşit olmayan biri olarak tanıtıyor, reşit olmayan çocuklarla cinsel temas arayışında olduğundan şüphelenilen erkekleri bir buluşmaya çekiyordu. Buluşmalar gizli kameralarla kaydediliyor, şüpheli kişi geldiğinde sunucu Chris Hansen ortaya çıkıyordu.

Kärmas, "Psikolojik olarak çok sürükleyici. Başlangıçta bire bir başlıyor, böylece suçlular ilk başta televizyonda olduklarını fark etmiyor" diye açıkladı.

Hansen, sohbet kayıtlarındaki cinsel içerikli mesajları şüphelilere yüksek sesle okuyor, ardından televizyon programında olduklarını açıklıyordu. Kärmas'a göre bu yapı programı hem yenilikçi hem de son derece tartışmalı kılıyordu.

"O dönemde çığır açıcıydı, çok tartışmalıydı — ve hâlâ öyle. ABD'de bir televizyon sansasyonu haline geldi, ama aynı zamanda derinden kutuplaştırıcı bir olgu oldu. Bugün de hâlâ çok kutuplaştırıcı."

Kärmas, sorunun yalnızca gizli kameralar veya tuzak kurmak olmadığını söyledi. Benzer yöntemler Estonya gazeteciliğinde de kullanılmıştı. Programı tartışmalı kılan şey, eğlence odaklı ve cezalandırıcı niteliğiydi.

Teksas olayı ve etik sınırlar

Filmin merkezindeki olaylardan biri 2006'da Teksas'ta yaşanan bir olaya dayanıyor. Program için düzenlenen bir operasyonda yapımcılar, reşit olmayan biri olarak poz veren kişiyle iletişim kurduğu iddia edilen üst düzey bir yetkiliyi yakalamaya çalıştı. Olay, söz konusu kişinin intiharıyla sonuçlandı.

Kärmas, "Fragman 'Bir balina istiyorum' diyor. Kastedilen şu: Hollywood hikâye anlatımında yeni bir sansasyon ve daha yüksek reyting arayışı işleri giderek ileriye taşıyor — sıradan, affedersiniz, pedofil suçlular artık yeterli değil; önemli bir figürü yakalamak istiyorlar" diye belirtti.

Teksas'taki ölümlü olayın ardından program hemen sona ermedi, ancak NBC sonunda Hansen ile bağlarını kopardı. Ardından bir dava açıldı ve dava uzlaşmayla sonuçlandı.

Kärmas, Hansen'in çalışmasının gazeteciliğin etik sınırlarının nerede olduğu sorusunu gündeme getirdiğini söyledi. Bu yöntemi son derece riskli olarak nitelendirdi. "Devam ettiğini görüyoruz. Başka skandalları da oldu, ama bu anlamda hâlâ yayında."

Kärmas, böyle bir programın Estonya'da yayınlanabileceğine dair herhangi bir olasılık görmüyor; bunun başlıca nedeni Estonya'nın hukuki ve etik çerçevesinin ABD'den farklı olması.

"Polisle kurdukları simbiyotik ilişkiyi bir düşünün. Suçluyu olay yerine çekiyorlar, uzun süre çekim yapıyorlar ve polis ancak ondan sonra müdahale ediyor. Estonya'da gazetecilerin canlı bir operasyona katıldığı ve polisin siz çekimi bitirene kadar beklediği böyle bir işbirliğini hayal edemiyorum" dedi Kärmas.