Estonya'da zorunlu eğitim yaşı yükseldi, bazı gençler sistemden kopuyor

Bu sonbaharda Estonya'da yeni bir dönem başladı: Temel eğitimi (põhikool) bitiren tüm gençler, 18 yaşına gelene kadar öğrenimlerine devam etmek zorunda. Ancak bazı gençler, çeşitli nedenlerle eğitim sisteminin dışına çıkıyor.

Tallinn'deki Vanalinna Yetişkinler Spor Salonu (Tallinna Vanalinna täiskasvanute gümnaasium) 10. sınıf öğrencisi Kätlin Jaanus, eğitim hayatına 30 yıl ara vermiş. Temel eğitimin ardından meslek okuluna başlamış ancak kısa süre sonra çalışma hayatına atılmış. Ailesi o dönem bu karara sıcak bakmamış, ancak gence yeterli destek de sağlanamamış. Şimdi iki oğul annesi olan Kätlin, bu sonbaharda oğullarından birinin Tartu Üniversitesi'nde öğrenime başladığını, kendisinin de liseyi bitirmek için yeniden okula döndüğünü anlatıyor.

Okula kayıt için evrak götürdüğünde çok gergin olduğunu söyleyen Kätlin, 'Beni öyle sıcak karşıladılar ki, hiç yargılamadılar.' diyor. Yarım kalmış eğitimi nedeniyle zaman zaman utanç duyduğunu ve bunu pek dile getirmediğini belirtiyor.

Kopma Nedenleri ve Destek

Aynı okulun son sınıf öğrencisi Raili Veiman'ın eğitimine yalnızca altı ay ara vermiş. Dokuzuncu sınıftan sonra memleketine yakın bir liseye başlamış ancak 10. sınıfın ortasında okulu bırakmış. O dönemde hem okulda hem de ailede sorunlar yaşadığını, 'her şeyin başından aştığını' ifade ediyor. Okula gitmeye motivasyonu kalmayınca bir süre sonra hiç gitmemiş. Öğrenmeyi sevmesine rağmen kendini başarısız hissettiğini ve arkadaşlarına bile durumu söyleyemediğini aktarıyor.

Kiili Spor Salonu psikoloğu Kristi Feldman, okul reddinin her yıl arttığını gözlemlediğini söylüyor. Bu durum en çok temel eğitimin son kademesinde (7-9. sınıf) ortaya çıkıyor. Feldman'a göre toplumun başarı odaklı yapısı çocukları olumsuz etkiliyor: 'Her zaman en iyisi olmalısın; sporda sadece antrenmana gitmek yetmez, yarışmalarda kazanmalısın, okulda yüksek notlar almalısın.' Çocuklar bu beklentileri içselleştirip kendilerinden aşırı yüksek beklentilere giriyor.

Psikolog, okulun çocuğa uygun ortam sağlamak için bireysel öğrenme planları gibi esnek çözümler uygulayabileceğini belirtiyor. En zor durumların ise 'öğrenme reddi' yaşananlar olduğunu, çocuğun evde de hiçbir şey yapmadığını ifade eden Feldman, 'Bir yetişkin tükenmişlik yaşadığında aylarca iş göremez raporu alabilir ama genç için her geçen gün tren kaçıyor.' diyor.

Belediyelerin Rolü

Yeni uygulamaya göre, bir genç 10 Eylül'e kadar herhangi bir okula kayıtlı değilse veya öğrenim yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa, yerel yönetim devreye giriyor. Eğitim Bakanlığı Genel Eğitim Politikası Dairesi Başkanı Ülle Matsin, belediye uzmanlarının aileyle iletişime geçerek çocuğun durumunu tespit etmesi gerektiğini söylüyor. 'Öğrenim yükümlülüğü ancak çocuğa danışmanlık yaparak ve okul reddinin nedenini anlayarak yerine getirilebilir. Risk altındaki çocuklarla genellikle daha erken ilgilenmek gerekir; erken fark etme ve müdahale yerel düzeyde en iyi yapılan şeydir.' diye ekliyor.

Yeni öğretim yılı bir haftadır devam ediyor. Kätlin Jaanus ise derslerin uzunluğuna rağmen öğrenme hevesiyle dolu: 'Tüm dersler benim için çok heyecan verici. 75 dakika nasıl oturacağım diye düşünüyordum ama zaman çabuk geçti. Okuldan mutlu ve coşkulu ayrıldım. Elbette zorluklar olacak çünkü 30 yıl ara verdim, ancak çok motiveyim.'