Estonya'da yüzlerce genç okul yılı başında lise kontenjanı bulamadı

Estonya'da 1 Eylül'de okulların açılmasıyla birlikte, öğrenim yükümlülüğü kapsamındaki yüzlerce genç, Tallinn'de eğitimlerine nerede devam edeceklerini bilmiyor. Eğitim Bakanı Kristina Kallas, başkentte eğitim bilgi sisteminde yaklaşık 670 gencin okulsuz olarak kayıtlı olduğunu kabul etti. Bu sayı, yalnızca Tallinn'de 20'den fazla büyük sınıfa denk geliyor. Bu durum, devletin okul yılı başında gerekli sayıda lise kontenjanını sağlama konusundaki mevcut yasal yükümlülüğünü bile yerine getiremediğini gösteriyor.

2026 yılında temel eğitimini tamamlayacak öğrenciler, 18 yaşına kadar öğrenim yükümlülüğünün uygulandığı ilk kuşak oldu. Reformun amacı anlaşılabilir ve prensipte doğru; eğitimden erken ayrılmayı azaltmak ve gençlerin temel eğitim sonrası öğrenime devam etmelerini sağlamak hedefleniyor. Ancak yeni yükümlülük getirilmeden önce devletin, mevcut yükümlülüğünü yerine getirebilmesi gerekiyordu. Temel Okul ve Lise Yasası'nın 7¹ maddesine göre devlet ve yerel yönetimler, öğrenim yükümlülüğünün yerine getirilmesini ve kaliteli, çeşitli genel ortaöğretim imkânını sağlamakla yükümlüdür. Bu yılki öğrenci alımı, bunun başarılamadığını gösterdi.

Bakanlık ve belediye suçlamaları birbirine yöneltiyor

Yerel yönetimle yazışmalar, sorunun boyutunu gözler önüne seriyor. Tallinn Eğitim Dairesi'ne 14 Ağustos'ta yapılan başvuruya verilen yanıtta, dairenin 10. sınıflardaki boş kontenjanlara ilişkin güncel bir bilgisinin olmadığı belirtildi. 28 Ağustos'ta ise Tallinn ve Harju bölgesindeki Estonca eğitim veren liselerde kontenjan kalmadığı bildirildi ve yalnızca kayıt süresi dolmuş olan yarı zamanlı eğitime başvurulması ya da 10 Eylül'den sonra boşalacak kontenjanların beklenmesi önerildi.

Bu durum, devletin yönlendirdiği kurumun bile kontenjanlara ilişkin güncel bilgiye sahip olmadığını gösteriyor. Öte yandan bakan, sorunun nedenlerine ilişkin açıklamalarını yaz boyunca değiştirdi: önce Estonca eğitime geçiş ve Rusça konuşan gençleri, sonra Ukrayna savaşının etkilerini, son olarak da çocuklarının eğitimiyle yeterince ilgilenmeyen velileri suçladı. Ancak bakanın verdiği rakamlar bu açıklamaları desteklemiyor.

Geç kalınmış ve yetersiz yardım

Devletin vaat ettiği destek sistemi işlemedi. Başvurulara verilen yanıtlar yalnızca güncel olmayan tablolar ve genel ifadelerle sınırlı kaldı. Öğrenim yükümlülüğü altındaki gençlere sunulan 'bireysel vaka yönetimi' iddiası, yaşanan deneyimle örtüşmüyor. Ayrıca, 10 Eylül tarihinin çözüm olarak sunulması gerçekçi değil; bu tarih yalnızca okulların öğrenci kayıtlarını sisteme işlemesi için son gün. Hiçbir sistem, var olmayan kontenjanları yaratamaz.

Uzun süre belirsizlik yaşayan yüzlerce genç ve ailesi, zamanında, doğru ve dürüst bilgiye ulaşamadı. Bir lise velisi olarak yazar Andra Orn, onlarca aileyle görüştüğünü ve bunların çoğunun eğitimden vazgeçmiş gençler olmadığını, aksine onlarca okula başvuran, sınavlara giren ve aktif olarak kontenjan arayan ortalama başarıdaki gençler olduğunu belirtiyor. Sorunun sorumluluğu, bu durumda gençlere ve ailelerine yüklenmemeli.

Hukuk, ailelere idari mahkemeye başvurma hakkı tanıyor. Ombudsmanlık Ofisi'ne göre, veliler çocuklarına yasadışı bir şekilde okul kontenjanı sağlanmadığını düşünüyorsa, idari mahkemeye başvurarak Tallinn kentinin öğrenim yükümlülüğünü yerine getirmesini talep edebilir. Mahkemenin nasıl karar vereceği belirsiz olsa da, Ombudsman, çocuğun haklarını korumanın en kesin yolunun mahkemeye başvurmak olduğunu vurguluyor.

Bu makale, Andra Orn'un kişisel görüşlerini yansıtan bir yorum yazısıdır.