Estonya'da yedek askerlerin günlük ödeneği tartışılıyor

Estonya'da yedek askerlerin eğitim tatbikatlarına katılımını teşvik etmek için ödenen günlük ödeneklerin yetersiz olduğu tartışılıyor. Yedek asker Karl Lumiste, ERR News'te yayımlanan değerlendirmesinde, savunma harcamalarındaki artışa rağmen yedek askerlerin bu pastadan en küçük payı aldığını belirtiyor.

Estonya Savunma Kuvvetleri eski komutanı ve Savunma Bakanı Martin Herem'in bir röportajında "Estonya'nın savunmasının gücü, toplumun desteğine sahip yedek askerlerdedir" sözlerini hatırlatan Lumiste, bu sözlerin eyleme yansımadığını savunuyor. Estonya'da 2025'ten itibaren tatbikatlara katılan yedek askerlere, erler için günlük 55 avro, astsubaylar için 60 avro ve subaylar için 75 avro ödeniyor. Yüksek savunma hazırlığı dönemlerinde bu tutarlar sırasıyla 75, 80 ve 100 avroya çıkıyor.

Bir haftalık tatbikatta net gelir kaybı

Lumiste'nin aktardığı verilere göre Estonya'da medyan ücret aylık 1.840 avroya yükseldi. Bu durumda asgari yevmiye olan er ödeneği, kaybedilen gelirin altında kalıyor. Lumiste bir haftalık rezerv eğitimini örnekliyor: Medyan ücret düzeyinde kazanan bir er, beş iş günü için yaklaşık 460 avro gelir kaybediyor. Tatbikat hafta sonunu da kapsadığı için yedi gün üzerinden 385 avro devlet ödeneği alan yedek asker, yalnızca bir hafta sonunda 75 avro daha az gelirle ayrılıyor. Medyanın üzerinde kazananlar ise daha fazla kaybediyor.

Yazıya göre ödeneklerin yıllarca değişmemesinin ardından eski Savunma Bakanı Hanno Pevkur, Adalet Şansölyesi'nin (Estonya'da hükümetin yargı denetimini yapan bağımsız kurum) başvurusu üzerine 2025'te artırıldı. Yine de 2025'te düzenlenen Hedgehog tatbikatı sırasında yapılan ankete katılan yedek askerlerin yalnızca yarısından biraz fazlası ödenekleri çok iyi ya da iyi olarak değerlendirdi.

Ödeneklerin yükseltilmesi çağrısı

Lumiste, ödeneğin yalnızca yedek askerin cebinden çıkanı karşılamaya yetmemesi gerektiğini, katılımı cazip kılacak ve katkının değerli görüldüğünü hissettirecek ölçüde yüksek olması gerektiğini belirtiyor. Kaybedilen ücretlerin tatbikatlara katılımın önündeki en büyük engel olduğunu vurguluyor ve devletin bu konuda işverenlerin iyi niyetine güvenmemesi gerektiğini savunuyor.

Estonya'nın savunma harcamaları 2026 için gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 5,4'üne, yani 2,4 milyar avroya yükseldi. Lumiste, bu bütçeye rağmen devletin ekipman alımı, askerlerin takdiri ve yedek askerlerin desteklenmesi için Yedek Askerler Fonu aracılığıyla halktan bağış istemek zorunda kalmaması gerektiğini yazıyor. Mühimmat ve beton yatırımlarının, arkasında ülkesini savunmaya değer bulan motive savaşçılar olmadan bir işe yaramayacağını ekliyor.

Yazıda ayrıca savunma sanayii yatırımlarına ayrılan kaynağın yurt dışına kâr olarak çıkması eleştiriliyor; Estonya halkına yapılan yatırımın paranın ülke ekonomisinde kalmasını sağlayacağı savunuluyor.