Estonya'da toplumsal cinsiyet eşitliği yasa tasarısı bekliyor

Estonya Adalet Bakanı Liisa Pakosta, uzun süredir bakanlıkta bekleyen cinsiyet eşitliği ve fırsat eşitliği yasa tasarısının bu Riigikogu (Estonya Parlamentosu) döneminde kabul edilmesini istiyor. Bakan, henüz hazırlanma aşamasındaki tasarının içeriği ve takvimi hakkında ayrıntılı bilgi vermeyi reddetti.

Pakosta, "Fırsat eşitliği yasa tasarısını bu parlamento döneminin sonuna kadar tamamlamayı umuyoruz" dedi. Tasarının normal hızda işleme girmesi için en geç kasım ayında parlamentoya ulaşması gerektiğini, ancak bunun kendisini endişelendirmediğini belirtti.

Bakan, "Burada birçok tasarı işlemde ve hepsini mümkün olduğunca hızlı ilerletmeye çalışıyoruz. Bu olağandışı bir durum değil. İşlerin işlemde olması ve bazılarının daha uzun sürmesi tamamen normal" ifadelerini kullandı.

Pakosta'ya göre cinsiyet eşitliği ve fırsat eşitliği yasasının uzun süredir kabul edilmemiş olması da gerçek bir sorun değil. Bakan, anayasanın sunduğu korumanın bu yasadaki eksiklikleri telafi ettiğini savundu.

Bakan: Anayasa koruması yeterli

Pakosta, "Bu tasarı insanların hayatında neredeyse hiçbir şey değiştirmiyor, çünkü anayasanın 12. maddesi doğrudan uygulanıyor" dedi. Mahkemelerin, adalet şansölyesinin ve diğer kurumların bu anayasa maddesi temelinde çalıştığını, bunun da herkese tüm özellikleri bakımından tüm yaşam alanlarında koruma sağladığını söyledi.

Bakan, tasarının içeriğine, özellikle 2024 yılında bakan tarafından işlemden çıkarılan tasarıdan farklarına ilişkin açıklama yapmayı da kabul etmedi. "Bir kez daha söylüyorum, bu tasarı henüz hazırlanıyor" dedi.

Pakosta Mayıs 2024'te Ekonomi Bakanlığı'nda hazırlanan cinsiyet eşitliği ve fırsat eşitliği yasa tasarısının işlemini durdurduğunda, Adalet Bakanlığı tasarının hazırlanmasına katılan sivil toplum kuruluşları ve eşitlik ombudsmanlığı bürosundan habersiz olarak özel sektörden bir avukatlık bürosu olan Sorainen'den yeni bir değerlendirme istedi. Pakosta, Sorainen'den tasarının kendisinin değil, tasarıyı hazırlayan materyallerin istendiğini belirtse de bu materyalleri kamuoyundan gizlemeye karar verdi. 2025'in başında hazırlanan analizi de eşit muamele ombudsmanı Christian Veske'ye ve Ekonomi Bakanlığı'nın eşitlik politikaları dairesine göstermedi.

Pakosta, belgelerin gizliliğinin gerekçesi olarak olası karışıklıkları önlemeyi gösteriyor. Bakan, kamu bilgi yasasının 35. maddesinin ikinci fıkrasına atıfta bulunarak, devlet kurumlarının yasal düzenleme taslaklarını ve belgelerini kabul edilmeden önce iç kullanım için gizli ilan edebileceğini belirtti.

Ombudsman sürece şüpheyle yaklaşıyor

Fırsat eşitliği ombudsmanı Christian Veske, yaz aylarında bakana bir dizi öneri göndererek fırsat eşitliği yasa tasarısının işlem sürecinin tamamlanmasını ve herkese eşit yasal koruma sağlanmasını istedi. Pakosta sonbaharda verdiği yanıtta, bakanlığın tasarıdaki konuları çok önemli gördüğünü, ancak farklı hakların ve çıkarların kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Veske, ERR'e yaptığı açıklamada bu yanıtı oldukça genel bulduğunu söyledi. Veske, "Özellikle ilgili hiçbir tarafın tasarı hakkında somut bilgi almamış olması göz önüne alındığında" tasarının bu parlamento döneminde tamamlanmasına inanmakta zorlandığını belirtti.

Veske, son iki yıldır tasarı hakkında hiçbir bilgi sahibi olmadığını, olası paydaş katılımı konusunda da bilgisinin bulunmadığını söyledi. Bakanlığın katılım sürecini atlamak istemesini "çok kötü bir yasama pratiği" olarak değerlendiren Veske, bunun yasal engelleri olabileceğini, ancak söz konusu tasarının Adalet Bakanlığı'na ait olduğu için onların daha iyi bileceğini ifade etti.

Pakosta, katılım sürecinin planlandığını belirtse de ne zaman olacağını söylemeye yanaşmadı.

Adalet Bakanı Liisa Pakosta, 2024 sonunda Ekonomi ve İletişim Bakanlığı'nda hazırlanan cinsiyet eşitliği ve fırsat eşitliği yasa tasarısı metnini durdurma ve resmi hükümet görüş turuna göndermemeye karar verdi. Tasarının amacı, o zamana kadar yürürlükte olan iki yasayı — cinsiyet eşitliği yasası ile eşit muamele yasasını — tek bir bütüncül yasal düzenlemede birleştirmekti. Tasarı, Estonya'da uzun süredir devam eden ve ayrımcılığa karşı korumanın tüm özellikler bakımından eşit olmadığı yasal boşluğu gidermeyi amaçlıyordu. Pakosta, tasarının durdurulma gerekçesi olarak çok sayıda hukuki eleştiri ve çelişkili geri bildirimi gösterdi.