Estonya'da okul reddi belirtileri daha erken yaşta görülüyor

Estonya'da okul psikologları, çocuklarda okul reddi (okula gitmek istememe) belirtilerinin giderek daha erken yaşlarda ortaya çıktığı uyarısında bulunuyor. Kiili Gymnasium (Kiili Spor Salonu) psikoloğu Kristi Feldman, her yıl okul reddi yaşayan çocuk ve genç sayısının arttığını ve bu durumun artık anaokulu çağındaki çocuklarda bile görüldüğünü belirtiyor. Feldman’a göre bunun arkasındaki en büyük etken, toplumun çocuklara yönelik aşırı yüksek beklentileri: 'Her şey ya mükemmel yapılmalı ya da hiç yapılmamalı' anlayışı.

Erken belirtiler ve nedenler

Feldman, okul reddinin en çok eğitimin üçüncü kademesinde (lise çağı) ortaya çıktığını, ancak belirtilerin çok daha önce görülmeye başladığını söylüyor. İlkokulda bile okula gelmek istemeyen çocuklar var; hatta birinci sınıfa başlayan bazı çocuklar uyum sorunu yaşıyor. Ergenlik döneminde kimlik arayışı ve gelecek kaygısı da okul reddini tetikleyebiliyor. Bazı başarılı öğrenciler bile bir gün okula gitmek istemeyebiliyor; Feldmann, 'Beşlik (çok iyi) öğrencilerin bir gün okuldan kaybolduğunu görüyoruz. Artık kalkıp okula gelemiyorlar' diyor.

Feldman, okul reddini 'çocuğun ihtiyaçları ile çevrenin uyumsuzluğu' olarak tanımlıyor ve bu uyumsuzluğun nedenlerinin çok çeşitli olabileceğini vurguluyor.

Toplumun beklentileri ve tükenmişlik

Çocukların üzerindeki baskının arttığına dikkat çeken Feldman, 'Bilgi açısından zengin ve ilerlemeci bir toplumda yaşıyoruz. Çocuklardan çok şey bekleniyor ve onlara yaşlarına uygun, bireysel gelişimleri için zaman tanınmıyor' diyor. Bu baskı, çocukların kendilerinden aşırı beklentiye girmesine ve özeleştiri yapmasına yol açıyor. Okul reddi gelişen gençlerde genellikle tükenmişlik sendromu görülüyor. Yetişkinler hastalık izni alıp dinlenebilirken, gençler okula ara verdiklerinde yetişmesi zor bir ders yüküyle karşı karşıya kalıyor.

Destek sistemleri ve çözümler

Feldman, okul reddi yaşayan çocuklara yardım etmenin ilk adımının onları fark etmek olduğunu söylüyor. Okul ve aile iş birliği yapmalı; veliler çocuklarındaki değişiklikleri fark edip okulla iletişime geçmeli. Gerekirse öğrencinin bireysel öğrenme programıyla geçici olarak evden destek alması mümkün. Feldman, en zor durumların öğrenme reddine dönüşen vakalar olduğunu belirtiyor: çocuk evde de hiçbir şey yapmıyor.

Estonya'da okulların yaklaşık yarısında okul psikoloğu bulunuyor. Belediyelerin çocuk ve gençlik refahı uzmanları da var. Feldman, 'Destek var ama ülke genelinde eşit dağılmamış durumda' diyor. Temel okul ve lise yasasına göre bu hizmetlerin ücretsiz olması gerektiğini hatırlatan Feldman, velilerin okulda psikolog bulunmadığında dışarıdan aldıkları ücretli psikolojik desteğin masrafını yerel yönetimden talep edebileceğini söylüyor. Ayrıca okul psikologlarının 1226 numaralı ücretsiz ve anonim danışma hattına hafta içi 16.00-20.00 saatleri arasında ulaşılabileceğini belirtiyor.

Öğrenme motivasyonunun nasıl oluştuğuna da değinen Feldman, çocukların doğuştan meraklı olduğunu ve öğrenmek istediğini söylüyor. Sorunun, anlam veremedikleri konuları neden öğrendiklerini bilmeden çalışmak zorunda kalmalarından kaynaklandığını ifade ediyor. Okulların, öğrencilere özerklik ve sorumluluk vererek kendi öğrenme süreçlerini yönetmelerini sağlayan 'öz yönetimli öğrenci' modelini benimsemesi gerektiğini öneriyor.