Estonya'da koruma altındaki kuş kayıtları tartışma yarattı

Estonya Adalet Şansölyesi (õiguskantsler) Ülle Madise, Çevre Kurumu'nun (Keskkonnaamet) koruma altındaki kuş türlerinin yaşam alanlarını Estonya Doğa Bilgi Sistemi'ne (EELIS) kaydederken kimi zaman yetersiz kanıtlara dayandığını açıkladı. Madise'e göre bazı durumlarda tampon bölgeler, korunan türün hiç yaşamadığı alanlarda dahi oluşturulmuş durumda.

Adalet Şansölyesi, konuyla ilgili olarak Çevre Kurumu, İklim Bakanlığı ve Riigikogu (Estonya Parlamentosu) çevre komisyonuna başvurdu. Madise'in danışmanının kurumdaki kayıtların dayandığı belgeleri incelemesi sonucunda, türlerin varlığına dair bilgilerin sıklıkla yetersiz olduğu ortaya çıktı.

Madise, "Örneğin yalnızca bilgi sağlayan kişinin, bölgede belirli bir kuş türünü gördüğü ya da duyduğu yönündeki teyidi mevcut" dedi. Kurumun, bilgi sistemine kayıt yapılabilmesi için uzmanlarla üzerinde anlaşılmış net kuralları bulunmuyor. Genellikle veri tabanına fotoğraf veya ses kaydı da eklenmiyor.

Madise, bilgi eksikliğinin gözlemin kanıtsız olduğu anlamına gelmediğini, ancak mevcut uygulamada sunulan fotoğrafların bile yetersiz kalabildiğini belirtti. Örnek olarak, bir kuş tüyünün yandan çekilmiş ve bu nedenle neredeyse görünmez olan fotoğrafını gösterdi.

Arazi sahiplerine yönelik kısıtlamalar

Adalet Şansölyesi'ne göre yuva tespit edildiğinde, veri tabanına yuva ağacının yanı sıra türün yaşam alanları veya bulunduğu yerler de kaydediliyor. Bu durumda yuva ağacının çevresinde aslında iki farklı koruma bölgesi oluşuyor. Yasayla belirlenen ve çapı 50 ila 1000 metre arasında değişen bir halka yuva ağacını çevrelerken, Çevre Kurumu kendi takdirine göre ek bir tampon bölge daha oluşturabiliyor.

Bu tampon bölge onlarca hektar büyüklüğünde olabiliyor ve yasanın doğrudan koruma öngörmediği bir kuş türünün yuvası çevresinde bile oluşturulabiliyor. Ayrıca kurumun, belirli bir noktada yuvası veya yuvalanması tespit edilmemiş, ancak yuvalanmaya uygun olduğu düşünülen alanları da kaydettiği durumlar yaşandı.

Madise, "Bu nedenle bir arazi sahibi şu anda, yalnızca bilgilendirme amaçlı bir kayda dayanarak arazisinde geniş kapsamlı (onlarca hektarı bulan) kısıtlamalarla karşılaşabilir; Çevre Kurumu her seferinde kısıtlamayı uygulamadan önce aktif yuvalanmanın gerçekliğini değerlendirmiyor" değerlendirmesinde bulundu.

Adalet Şansölyesi ayrıca, harita katmanında yuva halkasına ek olarak tampon bölge de işaretliyse, o alandan kesilen ormanın doğa koruma kısıtlamaları olan alandan kesilmiş kereste sayılabileceğine ve bunun Estonya'da kullanılan ormancılık sertifikası koşullarıyla çelişebileceğine dikkat çekti.

Çevre Kurumu: çalışmalar sürüyor

Çevre Kurumu Doğa Koruma Hizmetleri Müdürü Roland Müür, ERR'e yaptığı açıklamada EELIS'in, uzman değerlendirmeleri, saha çalışmaları ve bilimsel projelerden elde edilen ve büyük ölçüde kurumun sipariş ettiği verileri içeren bir veri tabanı olduğunu söyledi. Müür, "Adalet Şansölyesi, çevre kararlarının mümkün olduğunca doğru ve denetlenebilir bilgiye dayanması gerektiği konusunda son derece haklı" dedi.

Müür'e göre kurum, önemli kararlarda yalnızca EELIS verilerine güvenmekle kalmıyor; uzman görüşleri, saha çalışmaları, uzaktan algılama ve hatta etki değerlendirmeleri gibi ek bilgiler topluyor. Veri kalitesinin iyileştirilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü belirten Müür, kurumun sipariş ettiği envanterlerde uzman yeterlilik koşullarının ihale aşamasında belirlendiğini ve verilerin kullanılmadan önce kontrol edildiğini ifade etti.

EELIS'te şu anda yaklaşık 100.000 kayıt bulunuyor. Müür, bu kayıtların bir kısmının yaşam alanı sınırlarının abartılı biçimde, "renkli kalemle" haritaya işlendiği bir dönemde girildiğini belirtti. Geçen yıl 14.000'den fazla kaydın düzenlendiğini, bunların binlercesinin arşivlendiğini söyledi.

Müür, "Yanlış verilere dayanarak bir yerde kısıtlama oluşmuşsa bu üzücüdür. Bu durumu ve Adalet Şansölyesi'nin görüşlerini mutlaka ayrıca analiz edeceğiz" diye konuştu.