Estonya'da kaçak göç düştü, baharda yeniden artabilir

Estonya'da son bir haftada Belarus'tan Letonya ve Estonya'ya geçen göçmen sayısı geriledi. Ancak Estonya Polis ve Sınır Muhafaza Kurulu (Politsei- ja Piirivalveamet, PPA) sorunun baharda yeniden ortaya çıkmasını bekliyor.

Bu yıl binlerce Afrika ve Orta Doğu kökenli göçmen, Minsk rejiminin uzun süredir yürüttüğü "hibrit saldırı" kapsamında Belarus sınırını aşarak Letonya'ya geçti. Polonya ve Almanya'nın sınır kontrollerini sıkılaştırması üzerine göçmenlerin İskandinavya'ya yönlendirilmesi sırasında Estonya'da yaklaşık 400 kişi tespit edildi.

AB kuralları uyarınca Estonya'da yasa dışı bulunan 388 göçmenden 148'i şimdiye kadar Letonya'ya geri teslim edildi. İnsan kaçakçılığı şüphesiyle 15 kişi gözaltına alındı.

Son haftalarda yalnızca Tallinn'de yakalandılar

PPA Genel Müdürü Egert Belitšev 8 Ekim'de, göç baskısının kıştan önce donma noktasına gelinmeden önemli ölçüde artabileceğini söylemişti; ancak durum böyle gelişmedi. Kuzey Valiliği Sınır Muhafaza Bürosu Başkanı Indrek Aru, hem Letonya hem Estonya'da sayıların düştüğünü belirtti. Aru, "Uudis pluss" radyo programına yaptığı açıklamada son haftada yalnızca 14 göçmen yakalandığını söyledi. Yine de kış öncesinde sayılarda artış ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini kaydetti.

Aru'ya göre son haftalarda göçmenler yalnızca Tallinn'de yakalandı. Bunu göçmenlerin gizlice seyahat etmesine bağlayan Aru, kaçakçıların da polisin faaliyetlerini tespit etmesini istemediğini ifade etti. "İnsanlar penceresiz kapalı kamyonetlerde ya da araçların arka koltuğunda bir halının altında saklandığında, onları yakalamak doğal olarak kolay değil" diye konuştu. Estonya-Letonya sınırında ve Estonya genelinde rastgele kontroller yapılıyor; ancak PPA her aracı denetleyemiyor.

Kaçakçılar çoğunlukla Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya veya Ukrayna'dan geliyor. Bazıları ise daha uzaktan geliyor ve Schengen bölgesinde yasal olarak bulunuyor. Aru, "Genellikle birkaç yıl önce buraya gelmiş, oturum izni almış ve şimdi akrabalarının ya da hemşehrilerinin kendilerini takip etmesine yardım etmeye çalışıyorlar" dedi.

Aru, merkezlerdeki kişi sayısının artması nedeniyle gerilimin yükseldiğini söyledi. Tartışmalar çoğunlukla televizyon kumandası ya da yemek sırası gibi günlük konularda yaşanıyor. "Bugün farklı etnik gruplar arasında gerilimin tırmanmaya başladığını da görüyoruz" diye ekledi. Şimdiye kadar çok ciddi bir olay yaşanmadı ve yetkililere yönelik büyük bir saldırı gözlemlenmedi. Aru, "Bunlar daha çok kendi aralarındaki münakaşalar" diye açıkladı.

Yasa dışı göçmenler şu anda Pärnu'daki tutma merkezinde geçici olarak barındırılıyor.

Sınır dışı süreci uzun ve karmaşık

Göçmenlerin Estonya'dan sınır dışı edilmesi uzun bir süreç. Aru, kişilerin kimliklerinin belirlenmesi, Schengen bölgesine nereden girdikleri ve diğer koşullar nedeniyle kanıt toplamanın zorlaştığını belirtti. Estonya devletinden uluslararası koruma talep edilmesi halinde PPA ayrı prosedürler yürütmek ve korunma ihtiyacını değerlendirmek zorunda.

Aru, "Estonya'da konuşulmayan dilleri konuştukları için prosedürleri birkaç farklı tercüman yardımıyla yürütmek zorundayız ve tüm bunlar zaman alıyor" dedi.

Sosyal Sigorta Kurulu (Sotsiaalkindlustusamet) ve yerel yönetimler, kendilerini reşit olmayan çocuk olarak tanıtan kişilerin gerçek kökenlerini belirlemek için önemli zaman ve kaynak harcamak zorunda kaldı. Kurulun yedek bakım dairesi başkanı Kaja Rattas, reşit olmayanların menşe ülkeleriyle iletişimin PPA aracılığıyla yapıldığını söyledi.

Ancak bazı kişiler Estonya'ya reşit olmadıklarını iddia ederek, bunu kanıtlayacak belge olmadan geldi. Yerel yönetimler, durumlarının aydınlatılması için gerekli PPA prosedürlerinde reşit olmayanlar adına hareket ediyor. Rattas, yaş doğrulama sürecine çok sayıda uzmanın dahil olduğunu, sürecin reşit olmayanlarla görüşmeleri de içerdiğini belirtti. PPA, aralarında bir çocuk koruma uzmanı, bir sağlık profesyoneli, bir psikolog ve Tallinn Göç Merkezi'nden bir göç uzmanının bulunduğu bir yaş değerlendirme komitesi oluşturdu.

Sosyal Sigorta Kurulu, Tallinn yakınlarındaki Rae gibi durumla mücadelede zorlandığını belirten belediyelere destek veriyor. Rattas, kurumun akşamlar ve hafta sonları gibi mesai dışı saatlerde de yardım sağladığını söyledi. "Yerel yönetimlerin yükünü azaltmak için Sosyal Sigorta Kurulu giderek normal mesai saatlerinde de temsil prosedürlerini üstlendi" diye ekledi.

Kurul, 15 Ekim'den bu yana PPA prosedürlerinde refakatsiz reşit olmayanların tüm temsilini üstlenmiş durumda. Bu düzenlemenin belediye meclislerinin yükünü hafifletmek için gelecekte de sürmesi bekleniyor.

PPA'dan Aru, önceki yılların istatistiklerinin kış girdiğinde durumun hafiflediğini gösterdiğini söyledi. "Ancak Polonya ve Litvanya'nın bu yıl kontrol tedbirlerini önemli ölçüde güçlendirmesi, yasa dışı göç rotasının daha kuzeye kaymasına yol açtı" dedi. Bu durum Estonya üzerindeki baskının artmasına neden oldu. Aru, yasa dışı göçmen sayısının önümüzdeki yılın baharında artmaya devam edeceğini düşünüyor.