Estonya'da düzensiz göç geçici olarak azaldı, baharda artış bekleniyor

Estonya'da temmuz ayından bu yana yasal dayanağı olmadan ülkeye gelen 388 yabancı uyruklu kişi gözaltına alındı. Politsei- ja Piirivalveamet (PPA — Estonya Polis ve Sınır Muhafıza Kurumu) son bir haftada göç baskısının bir miktar azaldığını açıkladı, ancak kurum önümüzdeki baharda yeni bir göç dalgası olasılığını dışlamıyor.

Son haftalardaki gözaltılar yalnızca başkent Tallinn'de gerçekleşti. Geçen salı itibarıyla kentteki gözaltı merkezinde 258 yabancı uyruklu kişi bulunuyordu. Belarus-Letonya sınırı üzerinden Avrupa Birliği'ne giren 148 kişi Letonya'ya teslim edildi. Düzensiz göçü organize etmekle şüphelenilen 15 kişi var.

Baskının azalması kalıcı olmayabilir

PPA Genel Müdürü Egert Belitšev 8 Ekim'de ETV kanalındaki "Esimene stuudio" programında, önümüzdeki haftalarda göç baskısının önemli ölçüde artabileceğini söylemişti. Belitšev'e göre halen Belarus'ta bulunan herkes, sıcaklıklar eksi derecelere düşmeden ülkeden ayrılmaya çalışıyor.

Kuzey Bölge Emniyet Müdürlüğü sınır muhafaza bürosu şefi Indrek Aru ise bu tahminin gerçekleşmediğini belirtti. Aru, son bir haftada Estonya üzerindeki baskının hatta bir miktar azaldığını, Letonya'da da durumun aynı olduğunu söyledi. "Geçen hafta yalnızca 14 göçmen yakaladık" diyen Aru, yine de soğukların başlamasıyla Estonya'ya daha fazla düzensiz göçmenin gelebileceğini ekledi.

Aru'ya göre göçmenleri yakalamak zor, çünkü gizlice seyahat ediyorlar. İnsanlar minibüslerde, penceresiz kapalı bölmelerde ya da araçların arka koltuğunda battaniyenin altına saklanarak taşınıyor. Estonya-Letonya sınırında ve ülke içinde yalnızca nokta kontrolleri yapılabiliyor; polis her aracı denetleyemiyor.

Aru, göçmen kaçakçılarının Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya veya Ukrayna vatandaşı olabildiğini, ancak göç ve taşıma işini yürütenlerin çoğu zaman kendilerinin de göçmen kökenli veya yabancı uyruklu olduğunu belirtti. Bu kişilerin birkaç yıl önce ülkeye gelip oturum izni aldığını ve şimdi yakınlarına ya da hemşehrilerine yardım etmeye çalıştığını söyledi. Schengen bölgesinde göç organizasyonuna karışan kişiler genellikle yasal statüde bulunuyor.

Gözaltı merkezlerinde kapasite ve gerilim

Gözaltı merkezlerinin kapasitesinin ortalamanın üzerinde dolduğunu belirten Aru, kişiler arasında gerilim ve çatışmaların da görüldüğünü aktardı. Çatışmaların çoğu televizyon kumandası veya yemek sırası gibi günlük yaşam sorunlarından kaynaklanıyor. Aru, farklı etnik gruplar arasındaki gerilimin tırmanmaya başladığını da sözlerine ekledi. Şu ana kadar çok ciddi bir olay yaşanmadığını ve görevlilere yönelik büyük bir saldırı görülmediğini, olayların daha çok kendi aralarındaki sürtüşmeler olduğunu söyledi.

Düzensiz göçmenler şu anda kısa süreliğine Pärnu'daki tutukevine yerleştiriliyor. Aru'ya göre bu uygulama öncelikle ülkeden hemen sınır dışı edilecek kişileri kapsıyor. Estonya'nın diğer büyük kentlerinde de benzer gözaltı alanları bulundu. PPA'nın gerekirse daha fazla kişiyi barındırmayı öngören kriz senaryoları var. Aru, gözaltı merkezine ek yerler oluşturulduğunu belirtti.

Suçluların ülkeden sınır dışı edilmesi ise uzun bir süreç. PPA'nın uyması gereken kurallar bulunuyor. Aru, kanıt toplamanın zor olduğunu söyledi: kişilerin kim olduğu, Schengen bölgesine nereden girdikleri ve diğer arka plan koşulları araştırılıyor. Estonya'dan uluslararası koruma talep edenler için PPA ayrı işlemler yürütmek ve koruma ihtiyacını değerlendirmek zorunda. Aru, bu kişilerin Estonya'da konuşulmayan bir dil konuşması nedeniyle işlemlerin birden fazla tercüman aracılığıyla yürütüldüğünü ve bunun zaman aldığını belirtti.

Sosyal Sigorta Kurumu ve yerel yönetimler, kendilerini reşit olmadığını söyleyen kişilerin kökenini belirlemek için ciddi zaman ve kaynak harcamak zorunda kaldı. Kurumun alternatif bakım dairesi başkanı Kaja Rattas, reşit olmayanların menşe ülkesiyle iletişimin PPA üzerinden yürüdüğünü söyledi. Son dönemde Estonya'ya, reşit olmadığını iddia eden ancak belgeleri bulunmayan, yaşı ve kimliği belirsiz kişiler geldi. Yerel yönetimler PPA işlemlerinde reşit olmayanların temsilciliğini üstleniyor.

Rattas, yaş konusunda farklı uzmanların özellikle sözlü görüşmeler yoluyla değerlendirme yaptığını belirtti. PPA bünyesinde, aralarında çocuk koruma uzmanı, sağlık personeli, psikolog ve Tallinn Göç Merkezi'nden bir göç uzmanının bulunduğu bir yaş değerlendirme komisyonu kuruldu. Rae beldesindeki çocuk koruma görevlileri temmuzdan bu yana aşırı iş yükü altında olduklarını şikâyet ediyor. Rattas, Sosyal Sigorta Kurumu'nun bu durumda yerel yönetimlere destek olduğunu söyledi. Kurum, ekim ortasından itibaren PPA işlemlerinde refakatsiz reşit olmayanların tüm temsilciliğini üstlendi. Bu uygulama, yerel yönetimlerin aşırı yük altında kalmaması için sürdürülecek.

Aru, önceki yılların istatistiklerinin kışa girerken durumun hafiflediğini gösterdiğini belirtti. Ancak bu yıl Polonya ve Litvanya'nın denetim faaliyetlerini önemli ölçüde güçlendirdiğini, bunun da düzensiz göç güzergâhını daha çok kuzeye kaydırdığını söyledi. Bu durum Estonya üzerindeki baskının artmasına yol açtı. Aru, önümüzdeki yılın baharında düzensiz göçmen sayısının artmaya devam edeceğine inanıyor.