Estonya'da ihtiyaç temelli öğrenim desteği alan öğrenci sayısı dörtte bir arttı

Estonya Eğitim ve Araştırma Bakanlığı verilerine göre, son dört yılda lisans eğitiminde ihtiyaç temelli öğrenim desteği alan öğrenci sayısı yaklaşık dörtte bir oranında arttı. Öğrenciler arasında eğitimlerinin yanında çalışanların sayısı da giderek yükseliyor.

Kısa süre önce tamamlanan Praxis araştırma merkezinin çalışmasına göre, Estonya'da bir üniversite öğrencisinin ortalama aylık geliri 1.078 avro, ortalama aylık gideri ise 1.023 avro. Geçimini sağlamak için öğrencilerin yüzde 60'ından fazlası eğitim döneminde çalışıyor.

İstatistiklere göre, öğrencilerin giderleri gelirlerinden yaklaşık iki kat daha hızlı artarken, öğrenci gelirlerindeki artış ortalama maaş artışına göre çok daha yavaş kalıyor.

Öğrenciler yemek için bile zorlanıyor

Tartu Üniversitesi siyaset bilimi öğrencisi Marian Müürsepp, ailesinin eğitimini desteklemesine rağmen maddi zorluk yaşadığını söylüyor. Müürsepp, "Ailemin desteği olmasaydı Tartu'da okumam mümkün olmazdı. Burada yaşamak ve kendi yemeğimi almak zorundayım. Bu durum aile bütçesini etkiliyor. Aslında mesele paranın yetip yetmemesi değil; öğrencinin cebine paranın nasıl gireceği." dedi.

Müürsepp, çevresinde yemek öğünlerini atlayan ya da marketlerde indirim bekleyen, akşam sekizden sonra yarı fiyatına satılan börekleri almak için sıra bekleyen çok sayıda tanıdığı olduğunu anlattı.

İhtiyaç temelli öğrenim desteği, öğrencinin hane gelirine bağlı olarak ayda 150 ila 440 avro arasında değişiyor. Hanede kişi başına düşen gelirin ayda 756 avronun altında olması durumunda bu destek için başvurulabiliyor. Öğrenciler, 24 yaşına kadar ebeveynlerinin hane halkı sayılıyor; ancak evlenir veya çocuk sahibi olursa kendi hane halkı olarak kabul ediliyor. Öğrenciler ayrıca bu öğretim yılında üst sınırı 6.000 avro olan öğrenim kredisine başvurabiliyor.

Öğrenci temsilcileri sistemi eleştiriyor

Estonya Öğrenci Birlikleri konfederasyonu başkan yardımcısı Ronja Ansmann, sistemin en büyük sorunlarından birinin destek miktarının hesaplanma yöntemi olduğunu belirtti. Ansmann, "Aile yasasına göre 21 yaşına kadar öğrencinin ailesi tarafından desteklenmesi gerekiyor. Ancak ihtiyaç temelli öğrenim desteği 24 yaşına kadar öğrenciyi ebeveynlerinin hane halkına dahil ediyor. Bu, öğrencinin üç yıl tamamen korumasız kalacağı anlamına geliyor. Bu büyük bir sorun. Sistem şu anda işlemiyor ve ödenen tutarlar kesinlikle enflasyon karşısında yetersiz kaldı." ifadelerini kullandı.

Eğitim ve Araştırma Bakanlığı yüksek öğrenim departmanı kıdemli danışmanı Margus Haidak ise mevcut koşullarda öğrenim desteklerinin artırılmasının makul olmadığını savundu. Haidak, "Son artış iki katına çıkarılarak yapıldı. Bugün ihtiyaç temelli öğrenim destekleri için yılda yaklaşık 15 milyon avro harcanıyor. Önceliğimiz ücretsiz eğitim imkanlarını sağlamak ve bu nedenle son birkaç yıldır destekleri artırma imkanımız olmadı." dedi.

Ansmann ise yapılan artışların sürdürülebilir olmadığını dile getirdi: "Bakanlıklardan gelen geri bildirim, mevcut hükümetin destekleri iki katına çıkardığı yönünde. Ancak gerçekte 2013'ten 2023'e kadar bu destekler hiç artmadı. 2023'te bir artış yapıldı, şimdi yine üç yıldır artırılmadı ve koşullar çok değişti."

İhtiyaç temelli desteğin yanı sıra öğrenciler 6.000 avroya kadar öğrenim kredisi alabiliyor. Swedbank küçük finansman alanı başkanı Eneli Nairise, öğrenim kredisi talebinde yakın dönemde büyük bir artış yaşandığını belirtti. Nairise, "2022 sonbaharında yapılan yasa değişikliklerinden bu yana talepte artış var. Örneğin, 2024'te 1.800'ün üzerinde müşteri başvurdu; yani hak sahiplerinin yüzde dördü. Artan bir eğilim görüyoruz." şeklinde konuştu.

Müürsepp, toplumda öğrencinin yoksul olması gerektiği yönünde bir beklenti olduğunu söyledi: "Öğrencinin daha yoksul yaşaması gerektiği ve bunun geçici bir dönem olduğu varsayılıyor. Ancak 21. yüzyılda yüksek öğrenim görmek, insanın sürekli yemek ya da kira için para yetip yetmeyeceğini düşünmesi anlamına gelmemeli. Bu zihniyet değişmeli."