Estonya'da göç ve kimlik tartışması: Kapsayıcı toplum vurgusu

Estonya'da yayımlanan bir görüş yazısında, göç ve kimlik ilişkisi ele alındı. Yazar Martin Vaino, Estonya'nın tarihsel göç deneyiminden yola çıkarak ülkenin artık kendisinin de güvenli bir liman olabileceğini belirtti.

Yazıda, 1944 yaz sonu ve sonbaharında yaşanan büyük göçün üzerinden bu sonbaharda 82 yıl geçeceği hatırlatıldı. Sovyet işgali sırasında yaklaşık 80 bin Estonyalının İsveç, ABD, Kanada, Avustralya ve başka ülkelere sığındığı ifade edildi. Estonya'nın bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından binlerce Estonyalının artık mülteci olarak değil, kendi isteğiyle dünyaya dağıldığı vurgulandı. Buna karşılık Estonya'nın da savaş, baskı veya doğal afetlerden kaçanlara kapı açan bir ülke haline geldiği belirtildi.

Göçün tarihsel ve toplumsal boyutu

İnsanların tarih boyunca hareket ettiği, göçün insanlık kadar eski olduğu anlatıldı. Taş devri avcı-toplayıcı topluluklarının bile hareketli ve çeşitlilik içeren yapılar olduğu öne sürüldü. Hareket özgürlüğünün kısıtlanmasının ise daha çok özgür olmayan toplumlara özgü olduğu, örneğin serflik dönemi veya Sovyet yıllarındaki kapalı sınır bölgeleri örnek gösterildi.

Yazıda, göçün kimlik kaybına yol açtığı iddiasının aksine tarihten örnekler verildi. Kuzey Amerika'nın doğusundaki yerli halklardan Seminollerin, Florida'daki tarihi yurtlarında plantasyonlardan kaçan kölelere sığınak sağladığı, buna rağmen kimliklerini, kültürlerini ve dillerini yüzyıllar süren sömürgeci baskıya rağmen koruduğu belirtildi. Dünyanın dört bir yanındaki Estonya evlerinin de diaspora Estonyalılarının yeni toplumlara uyum sağlarken Estonya kimliğini yitirmediğini gösterdiği ifade edildi.

Ancak yazıda, Estonya toplumunun göçü tam olarak kabul etmediği yönünde bir tespit de yer aldı. Turistlerin gelmesinden ve öğrencilerin yurt dışındaki üniversitelere kabul edilmesinden memnuniyet duyulduğu, ancak yabancıların Estonya'ya yerleşmesinin ya da Estonyalıların gerçekten sınırın ötesine yerleşmesinin aynı ölçüde kabul görmediği savunuldu. İnsanların geçici hareketliliğinin onaylandığı, kalıcı yerleşimin ise hoş karşılanmadığı bir tutum eleştirildi.

Dil ve söylem eleştirisi

Yazıda göçle ilgili kullanılan dile de dikkat çekildi. "Konfor mültecisi" ve "göç saldırısı" gibi ifadelerin kulağa hoş gelse de anlamca sorunlu olduğu belirtildi. 2014'te Tõnis Lukas tarafından ortaya atılan "konfor mültecisi" ifadesinin hem mülteci kavramını değersizleştirdiği hem de gönüllü göç edenleri etiketlediği savunuldu. "Göç saldırısı" ifadesinin ise Rusya ve Belarus'un hibrit savaş yöntemlerini anlatmak için kullanılsa da sınırda aldatılan göçmenlerin insanlığını unutturma riski taşıdığı vurgulandı.

Yazı, Estonya'nın kolektif "biz" anlayışına yurt dışında yaşayan Estonyalıları ve Estonya'ya yerleşen yabancıları da dahil etmesi gerektiği çağrısıyla sona erdi. Misafirperverliğin kimliği zayıflatmadığı, aksine toplumun devamlılığını güçlendirdiği savunuldu. Yazar, misafirperver bir Estonya'nın daha büyük ve daha güvenli olacağını ifade etti.