Estonya'da gaz fiyatları kışın konut masraflarını artırabilir

Avrupa'daki gaz depolarının doluluk oranının düşmesi panik için neden oluşturmuyor; ancak Estonya'da yaşayanlar önümüzdeki kış ısıtma ve elektrik harcamalarında artışla karşılaşabilir. Bu değerlendirmeyi enerji bilimleri doktoru İgor Krupenski yaptı.

Krupenski, ETV+ kanalında yayınlanan "Кофе+" programında konuştu. Eylül sonunda Avrupa Birliği genelindeki gaz depolarının yüzde 71 oranında dolu olduğunu belirten uzman, bu görece düşük seviyenin nedenlerinden birini ticari riskler olarak açıkladı: özel şirketler yaz aylarında büyük miktarda gaz alımı yapmadı, çünkü kışın bunu kârla satabileceklerinden emin olamadılar.

Ayrıca Avrupalı tüketiciler artık sıvılaştırılmış doğal gaz tedariki için Asya'daki alıcılarla rekabet ediyor. 2022'ye kadar Avrupa'ya gelen gazın yaklaşık yüzde 45'i Rusya'dan sağlanıyordu; şimdi ise tedarik farklı ülkelerden yapılıyor.

Depoların düşük doluluk oranı tek başına tedarik kesintisi riski anlamına gelmiyor

Krupenski'ye göre depoların düşük doluluk seviyesi tek başına tedarik kesintisi tehdidi anlamına gelmiyor. Avrupa, yeraltı depolarının yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz kabul terminallerine sahip ve gazı boru hatları üzerinden de alıyor.

Estonya'da da stratejik rezervler bulunuyor. Uzmanın aktardığına göre devlet rezerv merkezi Eesti Varude Keskus (Estonya Devlet Rezervleri Merkezi), Letonya'nın İnçukalns bölgesinde yaklaşık 90-100 milyon metreküp gaz tutuyor. Bu miktar ülkenin yıllık tüketiminin yaklaşık üçte birine denk geliyor.

Gaz fiyatlarındaki artış Estonya sakinlerinin faturalarına yansıyabilir; özellikle ısınmak için gaz kullananlar ve gazı borsa fiyatından alanlar bu durumdan etkilenebilir. Uzun vadeli sözleşmesi olan tüketiciler ise kısa vadede piyasa dalgalanmalarından doğrudan etkilenmeyecek.

Öte yandan pahalı gazın Tallinn'deki merkezi ısıtmaya etkisinin sınırlı kalacağı değerlendiriliyor. Başkent son on yıllarda ısı üretiminde gaza olan bağımlılığını önemli ölçüde azalttı. Utilitas şirketinin Põhja-Tallinn'de kuracağı 110 megavatlık ısı pompasının devreye girmesiyle tüketimin daha da düşmesi bekleniyor. Tesisin yıl sonuna kadar faaliyete geçmesi planlanıyor ve atık su ısısından yararlanacak.

Gaz fiyatları Estonya'daki elektrik fiyatlarını da etkileyebilir; ülke elektriğini gazla üretmese bile. Krupenski'nin açıklamasına göre borsa fiyatı, talebi karşılamak için gereken en pahalı kaynağın maliyetine göre oluşuyor. Rüzgârsız ve soğuk dönemlerde Letonya ile Litvanya gaz santrallerini devreye alabiliyor; bu da Estonya'daki elektrik borsa fiyatını yükseltebiliyor.

Avrupa Komisyonu, kıtlık riskini azaltmak ve kış aylarında pahalı tedarike bağımlılığı düşürmek için ülkelere gaz tüketimini azaltmalarını öneriyor. Krupenski'ye göre gerekli önlemlerin bir kısmını tüketicilerin kendisi de alabilir.

"Bir binada yaşıyorsanız ve gazla ısınıyorsanız, bina içindeki sıcaklığı yalnızca bir derece düşürdüğünüzde gaz tüketiminde yaklaşık yüzde 5 tasarruf edebilirsiniz" dedi Krupenski. Uzman, eski gaz kazanı değiştirilirken alternatif ısıtma kaynaklarının, özellikle ısı pompasının değerlendirilmesini de önerdi.