Estonya'da eğitim sistemi: okullara yüklenen sorumluluklar sorgulanıyor

Estonya'da eğitim yılının başlamasıyla birlikte toplumun okullardan beklentileri de artıyor: bilgi, güvenlik, eşitlik, eğitim, ruh sağlığı bakımı ve daha iyi bir toplum. Ancak yayınlanan bir analiz, okullara yüklenen bu beklentilerin karşılanamaz olduğunu ve sorumlulukların kimde olduğunun belirsizleştiğini savunuyor.

Analiz, eğitim sisteminin temel sorunlarının yalnızca öğretmen eksikliği, maaşlar veya müfredat olmadığını; asıl sorunun sorumluluk dağılımındaki belirsizlik olduğunu öne sürüyor. Örneğin, bir sorun yaşandığında suçlanan öğretmen, okul müdürü, veli, yerel yönetim veya devlet olabiliyor. Bu durum 'Domovoy' adlı oyundaki 'Piibeleht altta, Vestman üstte' sözünü anımsatıyor.

Öğretmenler tükenmiş durumda

Analize göre, okullar toplumun son açık kapısı haline geldi. Aile içi sorunlar yaşayan, ruh sağlığı desteği alamayan veya sosyal sistemin gerisinde kalan her birey için çözüm okullardan bekleniyor. Öğretmenler öğretmenin yanı sıra belgeleme, motivasyon, çatışma çözme ve veli iletişimi gibi görevlerle baş başa bırakılıyor. Gençlerin öğretmenlik kariyerini tercih etmemesinin ve deneyimli öğretmenlerin mesleği bırakmasının arkasında sadece düşük maaşlar değil, zaman ve onur kaybı da yatıyor.

Veliler ve okullar arasındaki güven sarsılıyor

Okul-aile ilişkileri giderek zorlaşıyor. Birçok veli okulun kararlarını sorgulayarak şikâyet hakkını savunuyor, ancak bazen bu haklı bir arayıştan öte 'nüfuz mücadelesine' dönüşüyor. Analiz, kötü bir notun otomatik olarak adaletsizlik olmadığını, kısıtlamaların şiddet anlamına gelmediğini hatırlatıyor. Uzmanlar, velilerin çocuklarının ödev sorumluluğunu üstlenmesi ve okulun tek başına çözüm üretmesini beklemek yerine iş birliği yapması gerektiğini vurguluyor.

Özellikle kapsayıcı eğitim (inclusive education) uygulamalarında öğretmenler yalnız bırakılıyor. Farklı ihtiyaçlara sahip öğrenciler aynı sınıfa yerleştirilirken, öğretmenlere yeterli destek sağlanmıyor. Analiz, eşitliğin her çocuğun ihtiyaç duyduğu desteği alması anlamına geldiğini, bunun için de rehberlik uzmanları, öğretmen yardımcıları ve esnek öğrenme modellerinin şart olduğunu belirtiyor.

Analiz, eğitimde çözüm için üç öneride bulunuyor: sorumlulukların açıkça tanımlanması, her yeni görev ile birlikte eski bir görevin kaldırılması ve anlaşmazlıkların mahkeme öncesinde çözümü için mekanizmalar kurulması. Ayrıca, eğitim bakanlığı, yerel yönetimler ve okul yöneticilerinin, 'okulun sorumluluğunda olan üç görev', 'okulun tek başına yapmayı bırakacağı üç görev' ve 'diğer kurumların üstleneceği üç sorumluluk' belirten bir taahhütname hazırlaması öneriliyor. Analiz, öğretmenlerin tükenmişliğinin toplum için erken bir uyarı olduğunu ve asıl talebin okula değil, toplumun kendisine yöneltilmesi gerektiğini savunuyor: 'Geleceği okuldan talep etmekten vazgeçelim, çünkü bugünün sorumluluğunu almaya hazır değilsek.'