Estonya'da dövme tarihi: Kadınlar her zaman ilham kaynağı

Estonyalı dövme sanatçısı ve dövme kültürü araştırmacısı Oskar Poll, Estonya kamu yayıncısı ETV'ye verdiği demeçte, Sovyet döneminde dövmelerde sıkça denizcilik motiflerinin ve kadın figürlerinin görüldüğünü, günümüzde ise konu yelpazesinin çok genişlediğini belirtti.

Yaklaşık 10 yıldır dövme yapan Poll, bunun ilk iki yılının deneme süreci olduğunu, son sekiz yılında ise işi tam anlamıyla sürdürdüğünü söyledi.

Poll'un akademik çalışmaları da dövmeyle iç içe. Lisans ve yüksek lisans tezlerini Estonya'da dövme tarihi üzerine yazan Poll, doktora tezini de aynı konuda sürdürüyor. Lisans eğitimini Estonya Sanat Akademisi'nde grafik sanatlar alanında tamamlayan Poll, bu dönemde Sovyet dönemi dövmelerini fotoğraflamaya başladı; bu proje daha sonra yüksek lisans tezine dönüştü. Fotoğraflayacak dövme bulmak için insanlara sokakta yaklaşan Poll, süreci zaman zaman takipçilik gibi hissettiren bir deneyim olarak tanımladı: uzaktan bir dövme gördüğünde kişiyi takip ettiğini, ne yaptığını açıklayıp dövmeyi nasıl, ne zaman ve nerede yaptırdığını sorduğunu ve fotoğraf çekmek için izin istediğini anlattı. Zamanla hangi tür kişilerin hangi dövmeleri taşıdığını tahmin edebildiğini söyledi.

Sovyet döneminden 1990'lara geçiş

Yüksek lisans tezinde Sovyet döneminde hangi dövmelerin daha yaygın olduğunu ve ne anlama geldiğini inceleyen Poll'a göre o dönemde en sık görülen motifler arasında çapalar, gemiler, martılar gibi denizcilik temaları yer alıyordu. Özellikle kadın figürleri sıkça tercih edilen bir motif oldu. Poll, "Kadınlar dövmede her zaman ana ilham kaynağı oldu. Batı'da dövme uzun süre erkek egemen bir alan olarak kaldı; çünkü erkek egemen alt kültürlerle ilişkilendiriliyordu ve erkekler kendilerine kadın figürleri yaptırıyordu" sözleriyle bunu açıkladı.

Poll doktora tezinde ise geçiş dönemine odaklanıyor. Estonya'da ilk profesyonel dövme sanatçılarının 1990'lardan itibaren ülkede çalışmaya başlaması sürecini inceliyor. "İlk stüdyoların ve dövme sanatçılarının burada nasıl ortaya çıktığına, makinelerin ve diğer ekipmanların nereden geldiğine ve dövme sanatçısı olma fikrinin nasıl doğduğuna odaklanıyorum; çünkü uzun süre böyle bir meslek basitçe yoktu" dedi.

Estonya'da dövme tarihi daha önce bu şekilde araştırılmamıştı. Poll bunun hem ilgi çekici hem de zorlu bir sorumluluk olduğunu belirterek, söylediklerinin ve yaptıklarının ileride ya gerçek olarak kabul edileceğini ya da tartışma konusu olacağını ifade etti.

Günümüzle en büyük fark: Seçenek bolluğu

Sovyet dönemi dövmelerini bugünkülerle karşılaştıran Poll'a göre en büyük fark, mevcut seçeneklerin genişliği. Daha önce belirli kalıpların olduğunu; kurukafa, gül, kedi, askeri semboller ve çapa gibi motiflerin sık görüldüğünü belirten Poll, bugün özellikle internet sayesinde motif kaynağının çok genişlediğini ve kullanılan araçların da farklılaştığını söyledi. Eskiden cezaevlerinde bir dönem ev yapımı makineler bulunduğunu, ondan önce iğne ve sıradan mürekkep kullanıldığını anlattı.

Dövmeler günümüzde kadınlar arasında da yaygınlaşmış durumda. Poll'a göre Sovyet döneminde ve öncesinde bu daha çok bir istisnaydı.