Estonya'da cumhurbaşkanlığı seçimine yapılan itirazlar reddedildi

Estonya Seçim Komisyonu (Vabariigi Valimiskomisjon), cumhurbaşkanlığı seçiminin Riigikogu (Estonya parlamentosu) turunda yapılan usulsüzlük iddialarına ilişkin itirazları karara bağladı. Komisyonun 10 Eylül tarihli tutanağına göre, vatandaşlardan gelen şikâyetler arasında sandığın kablo bağıyla mühürlenmesi, oy kabininde çocuk bulunması, oy tercihinin açıkça gösterilmesi ve pusulaya "kuş işareti" olarak bilinen tik konulması yer aldı. Komisyon tüm itirazları reddetti.

Sandık mührü tartışması

Arko Okk, seçim sandığının kapatılmasında kablo bağı kullanıldığını ve bunun mühürleme şartını ihlal ettiğini öne sürerek seçim sonucunun iptalini, oylama sonucunun geçersiz sayılmasını ve yeni seçim düzenlenmesini talep etti.

Komisyon başkan yardımcısı Airi Mikli, yayında kablo bağı izlenimi doğduğunu, ancak gerçekte bu iş için üretilmiş ve her seçimde kullanılan mühürlerin söz konusu olduğunu belirtti. Komisyon üyesi Gert Uiboaed, aynı mühürlerin Riigikogu başkanlık seçiminde ve uzun süredir kullanıldığını, mühürleme yönteminin uzun zamandır uygulandığını söyledi. Uiboaed ayrıca başvurucunun itiraz hakkı bulunmadığını, itirazın incelenmemesi gerektiğini ifade etti.

Dilaila Nahkur-Tammiksaar da aynı görüşteydi ve yasada mühürleme yönteminin açıkça belirtilmediğini ekledi. Teet Raidma, numaralı bir mühür kullanıldığını ve herkesin bunu görebildiğini, seçim sandığının kamuya açık alandan ve dikkatlerden uzaklaşmadığını söyledi. Komisyon, itirazın incelenmemesine ve esasen her şeyin kontrol edilip doğru olduğuna karar verdi.

Tik işareti rist sayıldı mı?

Kalmer Kiidma, seçimin düzenlenmesi ve oylama sonucunun tespitiyle ilgili soruları gündeme getirdi. Başvurusunda oy kabininde çocuk bulunması, milletvekillerinin tercihlerini açıklaması, tik konulan pusulanın geçerli sayılması ile sandığın kapatılması ve televizyon yayını konularına değindi. Komisyon başkanı Ingrid Kullerkann, bunun itiraz değil açıklama talebi olduğunu, komisyonun bu görüşe katıldığını ve başvurucuya komisyon adına yanıt verileceğini söyledi.

Andres Nadel, tik konulan pusulanın adaya verilen geçerli oy sayılmasına itiraz etti. Ona göre yalnızca çarpı işareti konulan pusula geçerli sayılabilir. Tüm pusulaların yeniden kontrol edilmesini, şartlara uymayanların geçersiz sayılmasını, oylama sonucunun iptalini ve yeni tur düzenlenmesini istedi.

Airi Mikli, başvurunun oylama sonucunun tespiti usulüne ilişkin olduğunu, ancak cumhurbaşkanlığı seçimi yasasına göre itiraz hakkının yalnızca milletvekillerine ait olduğunu belirtti. Başvurucu milletvekili olmadığı için bu hakkı bulunmadığını, başvurunun esastan incelenmemesi gerektiğini söyledi. Yine de tikin çarpı olarak anlaşılıp anlaşılamayacağının daha geniş tartışılmasını istedi. Mikli, yasanın milletvekilinin iradesini adayın adının yanına çarpı koyarak göstermesini öngördüğünü, ancak çarpının ne anlama geldiğini açıklamadığını belirtti. Ona göre tik, iki düz çizgiden oluşan tamamlanmamış bir çarpı olarak makul biçimde değerlendirilebilir; itirazı yetkili bir kişi yapmış olsaydı komisyon tiki çarpı sayacaktı.

Nahkur-Tammiksaar, tikin daha önce de çarpı olarak okunduğunu, irade açıklığı konusunda şüpheyi tik değil örneğin hücreye konulan soru işaretinin doğuracağını söyledi. Komisyon ilgili pusulayı yerinde inceledi ve oy verenin iradesinin açık olduğu görüşüne vardı. Raidma da tikin günlük yaşamda dilekçelerde ve belgelerde çarpı sayıldığını belirtti. Kullerkann, kültürümüzde iradenin sıklıkla tik ile gösterildiğini, pusulada adaya açıkça oy verildiğini ve adaya karşı oy vermek isteyenlerin ilgili hücreyi boş bırakması gerektiğinin önceden ayrıntılı anlatıldığını ifade etti.

Koit Kranig de çarpı yerine tik konulan pusulaların geçerli sayılmasının yasayı ihlal ettiğini savundu. Mikli, başvurunun öncekilere benzediğini, başvurucuya eksik çarpılı pusulaların çok sayıda olduğu izlenimi doğduğunu, oysa bunların gerçekte bir tane olduğunun açıklanmasını önerdi. Komisyon üyeleri öneriyi kabul etti.