Estonya'da cumhurbaşkanlığı seçim sistemine değişiklik çağrısı

Estonya'da politikacılar, yeni cumhurbaşkanı Ülle Madise'nin göreve başlamasıyla birlikte cumhurbaşkanlığı kurumunun yetkilerini ve devlet başkanının nasıl seçileceğini tartışmaya başladı.

Madise, pazar günü Tallinn'deki St. Mary Katedrali'nde (Toomkirik) düzenlenen ekümenik hasat ayinine katıldı. Bu, yıllar içinde gelişen bir geleneğin devamı niteliğinde. Bağımsızlığın yeniden kazanılmasından sonraki ilk üç cumhurbaşkanı da göreve başladıkları gün şükran ayinlerine katılmıştı. Kersti Kaljulaid bu geleneğe katılmayı reddetmiş, Alar Karis ve şimdi de seçilmiş cumhurbaşkanı Ülle Madise ülkenin farklı kiliselerinin temsilcilerini bir araya getiren ekümenik ayinlere katıldı.

Politikacılar, bu tür törensel geleneklerin ötesinde cumhurbaşkanlığı kurumunun, makamın yetkileri ve devlet başkanının seçilme yöntemi dahil olmak üzere yeniden düşünülmesi gerekebileceğini söylüyor.

Seçim sistemine yönelik öneriler

Tallinn'in yardımcı belediye başkanlarından Kristjan Järvan (Isamaa), Estonya'da devlet başkanının sıkıyönetim ilan etme konusundaki münhasır yetkisine dikkat çekti. "Eğer o tek kişi yoksa veya karar alamıyorsa, sıkıyönetim ilan etmek için başka bir mekanizma bulunmuyor" dedi.

Milletvekili ve eski adalet bakanı Madis Timpson (Reform), Cumhurbaşkanlığı Seçim Yasası'nın değiştirilmesi gerektiğini belirtti. Timpson'a göre, Riigikogu (Estonya parlamentosu) bir cumhurbaşkanı seçemezse süreç yeniden parlamentoya dönmek yerine seçiciler kuruluna gitmeli ve nihai kararı bu kurul vermeli. Seçiciler kurulunda en fazla oyu alan adayın doğrudan kazanması gerektiğini ifade eden Timpson, "bu, Estonya'nın bir ülke olarak iyi görünmesini sağlamayan bir durum" diye konuştu.

Estonya Muhafazakar Halk Partisi (EKRE) milletvekili Anti Poolamets ise doğrudan seçimin cumhurbaşkanına daha fazla yetki kazandıracağını savundu. "Bir tören muhafızı cumhurbaşkanını kurtarmaz; öze odaklanmamız gerekiyor" diyen Poolamets, dış politikada da daha fazla bağımsızlık çağrısı yaptı. Poolamets, "Cumhurbaşkanına dış politikada bağımsız düşünmesi için daha fazla özgürlük verin; onu görüş belirttiği anda Kadriorg'dan kovulan Dışişleri Bakanlığı'nın köpeği gibi görmeyin" ifadelerini kullandı.

Milletvekili ve Sosyal Demokrat Parti (SDE) lideri Lauri Läänemets ise farklı düşünüyor. Läänemets, doğrudan seçimin tarafsız bir devlet başkanı yerine muhtemelen bir parti siyasetçisi çıkaracağı uyarısında bulundu. "Mevcut Anayasa kapsamında, denetim sağlayan ve büyük resmi gören tarafsız bir cumhurbaşkanı, halk tarafından seçilen bir politikacıdan çok daha iyidir" dedi.

Madise, pazartesi günü saat 15.00'te Riigikogu'da yemin ederek göreve başlayacak.