Alar Karis görevi bırakıyor: Halk onu sevdi, dış politika zayıf noktası oldu

Estonya Cumhurbaşkanı Alar Karis, beş yıllık görev süresinin son haftasını Kadriorg Sarayı'nda geçiriyor. Görevi pazartesi günü Riigikogu'da (Estonya Parlamentosu) Ülle Madise'ye devredecek olan Karis, görev süresi boyunca halk nezdinde yüksek destek görse de dış politika konusunda eleştirilerin hedefi oldu.

Karis, görev süresi boyunca 11 farklı yasa tasarısını imzalamayı reddetti. Bu kararlarını değerlendiren Karis, yasaların bazen büyük aceleyle hazırlandığını ve bazı noktaların gözden kaçırıldığını belirtti. "Bazen bir şeyi başarma siyasi arzusu o kadar güçlü oluyor ki Anayasa unutuluyor. Ben de bu nedenle bu kararları almak zorunda kaldım" dedi. Karis, reddettiği yasa sayısıyla övünmediğini, bunun endişe kaynağı olduğunu vurgulayarak Riigikogu'nun işini daha iyi yapabileceğini söyledi.

En tartışmalı karar: Kiliseler yasası

Karis'in en çok tartışma yaratan kararı, Kiliseler ve Cemaatler Yasası'nda yapılan değişiklikleri veto etmesi oldu. Estonya Hristiyan Ortodoks Kilisesi'nin statüsünü ilgilendiren düzenlemeyi Anayasa Mahkemesi'ne taşıyan Karis, yasanın özünde bir değişiklik getirmediğini savundu. Karis, yasa ve kilise tüzüklerinin değiştirilebileceğini ancak bağların aynı kalacağını belirterek yasanın yeniden değerlendirilmesini istedi. Dava şu anda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne taşınmış durumda.

Postimees gazetesi genel yayın yönetmen yardımcısı Indrek Kiisler, Karis'in siyasi geçmişi olmadığını ve bu nedenle klasik bir siyasi aktör gibi davranmadığını söyledi. Kiisler'e göre Karis, Riigikogu'ya sinyal göndererek yön vermeyi amaçladı ve aslında cumhurbaşkanının yapması gerekeni yaptı.

Karis'in görev süresinin belirleyici olayı Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı tam ölçekli savaş oldu. Rusya'nın geniş çaplı işgalinden sadece iki gün önce Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşen Karis, sonrasında Ukrayna'yı birkaç kez ziyaret etti. Dış politikada "yumuşak diplomasi" yaklaşımını benimsediğini belirten Karis, asıl sorumluluğun özellikle Ukrayna savaşı bağlamında başbakan ve dışişleri bakanında olduğunu söyledi. Karis, bu kişilerin NATO toplantılarına ve Avrupa Konseyi zirvelerine katıldığı için öncülük ettiğini ifade etti.

Delfi'nin görüş bölümü sorumlusu Erik Moora, Karis'in görev süresinin, Başbakan Kaja Kallas'ın uluslararası alanda olağanüstü yüksek bir profile sahip olduğu bir döneme denk geldiğini belirtti. Moora'ya göre Estonya'nın mesajı uluslararası alanda son derece güçlü bir şekilde duyuldu ve Karis ister istemez bu gölgede kaldı.

Karis ise dış politika konusunda yapılan eleştirilere sert yanıt verdi: "Geçenlerde Cumhurbaşkanı Karis'in dış politikayla ilgilenmediğini okudum. Bu düpedüz yalan."

Kiisler, Karis'in olayların ardından pozisyonlarını açıklamakta zorlandığını belirterek Kazakistan olayının hâlâ üzerinde ağırlık yaptığını söyledi. Kiisler'e göre Karis, beş yıl boyunca kalın bir deri geliştirmeyi başaramadı.

Halk desteği en büyük başarısı oldu

Dış politikasına yönelik eleştirilere rağmen Karis'in en büyük başarısı, halk nezdindeki yüksek destek seviyesini koruması oldu. Podcast editörü Tõnis Leht, insanların Karis'i akıllı, açık ve sıcakkanlı bulduğunu, kibirli ya da küçümseyici görünmediğini söyledi. Ancak yumuşak huylu Karis'in gerektiğinde keskin olabildiğini de gösterdi. Kiisler, Karis'in zaman zaman dolaylı zaman zaman açık eleştiriler yaptığını, örneğin Kaja Kallas'ın eşinin Rusya ile iş bağlantıları skandalı sırasında istifa etmesi gerektiğini söylediğini hatırlattı.Karis'in en bilinen sözlerinden biri bu yılki Bağımsızlık Günü konuşmasından geldi: "Sevgili saunamızı fazla ısıttık ve yoğun buhardan başımız döndü." Moora, bu sözün insanların aklında kalacağını düşünüyor. Karis, görev süresinden en çok mutlu anları hatırlayacağını söyledi.