Estonya'da cumhurbaşkanının rolü ve seçim sistemi tartışmaya açıldı

Estonya'da milletvekilleri, cumhurbaşkanının görev tanımının ve seçim sisteminin gelecekte yeniden gözden geçirilmesi gerektiği görüşünde. Ülle Madise'nin pazartesi günü cumhurbaşkanlığı görevine başlaması beklenirken, parlamento partilerinden isimler mevcut düzenlemelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.

Madise pazar günü Tallin'in Piiskoplik Toomkirik (Piskoposluk Katedrali) kilisesinde düzenlenen ekümenik hasat şükran ayinine katıldı. Bu gelenek zamanla değişti: bağımsızlığın yeniden kazanılmasından sonraki ilk üç cumhurbaşkanı döneminde göreve başlama gününde şükran ayini düzenlenirken, Kersti Kaljulaid'in bu uygulamadan vazgeçmesinin ardından Alar Karis ve şimdi Madise, Estonya'daki tüm kiliselerin temsilcilerinin katıldığı ekümenik ayine katıldı.

Cumhurbaşkanının yetkileri ve savaş hali ilanı tartışması

Milletvekillerine göre cumhurbaşkanının rolüne ilişkin birçok konu yeniden ele alınabilir. Isamaa (Anavatan Partisi) üyesi Kristjan Järvan, cumhurbaşkanının savaş hali ilan etme konusunda tek yetkili olduğuna dikkat çekti.

Järvan, "Bu kişi ortadan kaybolursa ya da karar alma yeteneğini yitirirse, savaş hali ilan etmek için başka hiçbir mekanizma yok" dedi.

Reformierakond (Reform Partisi) üyesi Madis Timpson ise cumhurbaşkanı seçimi yasasının değiştirilmesi gerektiğini belirtti. Timpson'a göre Riigikogu'da (Estonya parlamentosu) cumhurbaşkanı seçilemezse, seçim seçiciler kurulunda yapılmalı ve oradan tekrar parlamentoya dönmemeli.

Timpson, seçiciler kurulunda en fazla oyu alan kişinin cumhurbaşkanı olması gerektiğini ifade etti. "Bence bu nokta Estonya devletine itibar getirmiyor. Bu gözden geçirilmeli" diye ekledi.

EKRE (Estonya Muhafazakâr Halk Partisi) fraksiyonu üyesi Anti Poolamets, cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesinin ona daha geniş karar alma yetkisi kazandıracağını söyledi.

Poolamets, "Merasim muhafızları cumhurbaşkanını kurtarmaz, özün derinleştirilmesi gerekiyor" değerlendirmesini yaptı.

Poolamets ayrıca cumhurbaşkanına dış politikada daha bağımsız düşünme hakkı tanınması gerektiğini belirterek, dışişleri bakanlığının bir uzantısı gibi görülmemesi gerektiğini söyledi. Ona göre cumhurbaşkanı bir fikir açıkladığında derhal Kadriorg Sarayı'ndan uzaklaştırılmamalı.

Sotsiaaldemokraatlik Erakond (Sosyal Demokrat Parti) lideri Lauri Läänemets ise doğrudan seçimin büyük olasılıkla bir siyasetçinin cumhurbaşkanı olması anlamına geldiğini savundu.

Läänemets, "Anayasa uyarınca partiler üstü, denetleyici ve daha geniş bir bakış açısına sahip bir cumhurbaşkanı, halk tarafından seçilecek siyasetçi bir cumhurbaşkanından çok daha iyidir" görüşünü dile getirdi.

Madise'nin yemin töreni pazartesi günü saat 15.00'te Riigikogu'da başlayacak.