Estonya'da bütçe tartışması: Sikkut'a göre sorunun kökü vergi reformunda

Sosyal Demokratlar Partisi (Sotsiaaldemokraatlik Erakond) Genel Başkan Yardımcısı Riina Sikkut, Estonya devlet bütçesindeki sorunların temel kaynağının vergi dilimi sisteminin (maksuküür) kaldırılması olduğunu belirtti. Sikkut'a göre bu karar hükümetin elini kolunu bağlamış durumda ve muhalefetin de mevcut koşullarda bunu değiştirme imkânı bulunmuyor. Çözümün gelecek yıl mart ayında yapılacak parlamento seçimlerinin ardından kurulacak yeni hükümetle mümkün olacağını ifade eden Sikkut, yeni hükümetin bütçeyi kesinlikle değiştireceğini söyledi.

Sikkut, salı günü katıldığı "Terevisioon" programında yaptığı açıklamada, yaklaşık 800 milyon avroluk vergi dilimi kaldırma ve gelir vergisi artışından vazgeçme kararının borçlanma yoluyla finanse edildiğini hatırlattı. Bu durumun hükümetin hareket alanını kısıtladığını vurgulayan Sikkut, bunun hükümetin kendi tercihi olduğunu ve vergi indiriminin bedelini öğretmenler, itfaiyeciler, sağlık çalışanları ile özel bakım hizmetlerinin ödediğini dile getirdi. Sikkut, bu durumu "son derece adaletsiz" olarak nitelendirdi.

Bütçe açığı ve ertelenen yatırımlar

Sikkut'a göre hükümet, yüzde 4'lük bütçe açığı sınırını matematiksel olarak tutturma çabasıyla bazı harcamaları öne çekti, bazılarını ise ileri bir tarihe erteledi. Örnek olarak Rail Baltic demiryolu projesinin inşaatını gösteren Sikkut, hükümet üyelerinin bu şekilde optimal bir sonuç elde ettiklerini düşündüklerini, ancak dışarıdan bakıldığında bu bütçenin övgüyü hak etmediğini belirtti.

Sikkut, Sosyal Demokratların bütçeye destek vermeyeceğini, kendi istedikleri bir şey karşılığında hükümete bütçeyi geçirme konusunda yardımcı olma ihtimallerinin bulunmadığını söyledi. Bütçe sürecinin bütünsel bir yaklaşım gerektirdiğini vurgulayan Sikkut, "Sonuçta mesele tek tek bütçe kalemleri değil. Tarife göre Napolyon pastası yapmaya başladıysanız, parlamento sürecinden sonra fırından tarçınlı çörek çıkaramazsınız" ifadelerini kullandı.

Sikkut'un en büyük endişesi sağlık hizmetleri ve özellikle özel bakım alanı. Estonya Anayasa Mahkemesi'nin (Riigikohus) ruhsal özel gereksinimi olan kişiler için iki yıla varan bekleme sürelerinin kabul edilemez olduğuna dair kararı bulunduğunu hatırlatan Sikkut, yeni bütçede bu sorunun çözümü ve mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi için kaynak ayrılmadığını belirtti.

Sorunun kökeninin geçen yıla dayandığını, bu nedenle muhalefetin de şu anda bir şey değiştiremeyeceğini söyleyen Sikkut, çözümün gelecek yıl mart ayındaki seçimler sonrasına kaldığını ifade etti. Beş aylık bir perspektifle hareket eden bir hükümetin uzun vadeli etkileri olan öngörülü kararlar almasını beklemenin gerçekçi olmadığını sözlerine ekledi.

Artan borç yükü ve faiz maliyetleri

Sikkut, bir diğer sorunlu alan olarak ülkenin artan borç yükünü ve faiz maliyetleri üzerindeki kontrol eksikliğini gösterdi. Birkaç yıl önce kredi faiz giderlerinin 20-30 milyon avro civarında olduğunu hatırlatan Sikkut, bu rakamın şu anda 200-300 milyon avroya çıktığını, dört yıl içinde ise 600 milyon avroyu aşacağını söyledi. Sikkut, 600 milyon avronun sağlık, özel bakım ile öğretmen, polis ve itfaiyeci maaş sorunlarını çözebilecek bir tutar olduğunu vurguladı. Ancak bu paranın, geçmişte alınan kredilerin faizine gideceğini belirtti.

Avrupa Merkez Bankası ve Amerikan Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımlarını duyurduğunu hatırlatan Sikkut, Estonya'nın bu kararlar üzerinde kontrolü olmadığını ve gelecekte daha yüksek faturalar ödeyeceğini söyledi. Uzmanların harcamaları veya borç yükünü hızla kontrol altına alma yönündeki tavsiyelerinin soyut bir endişe olmadığını belirten Sikkut, faiz maliyetlerinin önümüzdeki yıllarda sorunların yoğun olduğu alanlarda yapılabilecekleri kısıtlayacağını ifade etti.

Sikkut, bu nedenle yeni hükümetin denge noktasını bulmakta büyük zorluk yaşayacağını söyledi. Emekli maaşları veya ücretler gibi kalıcı giderlerin karşılanması için borçlanmanın yanlış olacağını vurguladı. Yatırımlar için borç alınabileceğini, ancak kalıcı giderlerin devlet harçları, vergiler ve çevre vergileri gibi kalıcı gelirlerle karşılanması gerektiğini belirtti. Sikkut, başka hiçbir ülkenin farklı bir formül bulamadığını sözlerine ekledi.