Estonya'da ambulans ağı reformu tartışması büyüyor

Estonya'da ambulans ağının (kiirabivõrk) yenilenmesi kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Karell Kiirabi adlı ambulans hizmeti sağlayıcısının yönetim kurulu üyesi Õnne Bartoševitš, ERR Uudised'de yayımlanan yazısında reformun yalnızca ekip sayısı ve konumlandırmayla sınırlı tutulmaması gerektiğini savundu. Tartışmanın şimdiye kadar "ne kaybedilecek" sorusuna sıkışıp kaldığını belirten Bartoševitš, başka soruların da sorulması gerektiğini ifade etti.

Yazıya göre mevcut ambulans sistemi 2012 yılı verilerine dayanılarak kuruldu. O tarihten bu yana sağlık hizmetlerinin organizasyonu, tıbbi imkânlar, nüfusun dağılımı ve hareketliliği değişti. Bu nedenle mevcut ağın hâlâ insanların ihtiyaçlarına cevap verip vermediği ve sınırlı sağlık kaynaklarının en iyi şekilde kullanılmasına imkân tanıyıp tanımadığının gözden geçirilmesi gerekiyor.

Bölgesel farklılıklar göz ardı edilmemeli

Bartoševitš'e göre ambulans çalışmaları yıllar içinde gelişti; sağlık çalışanlarının yetkinliği ve teknolojik imkânlar arttı. Modern ambulans hizmeti büyük ölçüde, hastanın durumunu bağımsız olarak değerlendirebilen, tedaviye başlayabilen ve kritik kararlar alabilen yüksek nitelikli hemşirelere dayanıyor. Günümüzdeki iletişim çözümleri sayesinde gerektiğinde doktor konsültasyonu için hızlı bağlantı kurulabiliyor. Reform sırasında bu imkânların daha iyi dikkate alınması gerekiyor.

Karell Kiirabi; Harju, Lääne-Viru ve Ida-Viru illerinde (Harjumaa, Lääne-Virumaa, Ida-Virumaa) hizmet veriyor. Bu bölgeler yerleşim yoğunluğu ve sağlık hizmetlerine erişim açısından birbirinden çok farklı. Deneyimler, bir bölgede iyi işleyen bir çözümün başka bir bölgede aynı sonucu vermediğini gösteriyor. Bu nedenle değişikliklerde bölgesel özelliklerin dikkate alınması gerekiyor: Bazı yerlerde ek ekip eklenmesi, bazılarında mevcut birimlerin daha iyi konumlandırılması veya daha esnek bir çalışma düzeni erişimi iyileştirebilir.

Amaç yalnızca tasarruf değil

Yazıda, Estonya'nın sağlık imkânlarının sınırsız olmadığı vurgulanıyor. Ambulans hizmetine ek kaynak ayrılsa bile bunun akıllıca kullanılması gerektiği belirtiliyor. Mevcut tüm çözümleri yalnızca "her zaman böyle olduğu" için sürdürmenin mantıklı olmadığı ifade ediliyor. Sağlık hizmetlerinin etkinliğinin yalnızca tasarruf edilen avrolar veya ekip sayısıyla ölçülemeyeceğini belirten Bartoševitš, gerçek başarının yardımın insana ne kadar hızlı ulaştığı ve ne tür yardım sağlandığıyla ölçülmesi gerektiğini savunuyor.

Bartoševitš, ambulansın diğer sağlık hizmetlerinden ayrı değerlendirilemeyeceğini de vurguluyor. Ambulans ekibinin işi yalnızca hastayı evden hastaneye taşımak değil; büyük bölümü durum değerlendirmesi, gerekli tedavinin başlatılması ve hastane yatışının gerekip gerekmediğine karar verilmesinden oluşuyor. Çoğu durumda hasta olay yerinde tedavi ediliyor ve hastaneye götürülmesi gerekmiyor.

Ambulansın yükünün neden arttığına da bakılması gerektiğini belirten yazar, günlük işlerinde insanların aile hekimine veya birinci basamak sağlık hizmetlerine hızlı erişemediği için ambulansı aradığı durumlarla karşılaştıklarını aktarıyor. Bu durumun hastaya bir suçlama olmadığını, insanların yardımı umdukları yerden aradığını ifade ediyor. Yalnızca ekiplerin yerinin değiştirilmesi veya çalışma düzeninin düzenlenmesi, birinci basamak hizmetlere erişim iyileşmedikçe yeterli olmayacak.

Son olarak Bartoševitš, halkın gelecekte yardıma daha zor ulaşılacağı izlenimine kapılabileceğini anladığını belirtiyor ve sürecin sorumlu bir şekilde anlatılması, neyin neden değiştiğinin ve farklı durumlarda yardımın nasıl sağlanacağının açıklanması gerektiğini söylüyor. Ambulans hizmetinin ortadan kalkmayacağını, görevinin aynı kaldığını vurguluyor: yardıma ihtiyacı olana mümkün olduğunca hızlı ulaşmak ve gerekli profesyonel yardımı vermek.