Estonya 40 yaşındaki kadınları meme kanseri riski için çağıracak

Estonya, gen verilerine dayanarak insanları tarama programlarına çağıran dünyanın ilk ülkesi olmayı hedefliyor. Gelecek haftadan itibaren 40 yaşındaki tüm kadınlara, sağlık sigortası kapsamında olup olmadıklarına bakılmaksızın, kişisel meme kanseri risklerinin belirlenmesi için gen testi daveti gönderilecek.

Bugüne kadar kadınlar meme kanseri taramasına 50. doğum günlerinden sonra çağrılıyordu. Yeni uygulamayla birlikte 40 yaşındaki tüm kadınlar, gen verilerine dayanarak her bir kadının meme kanserine yakalanma riskinin hesaplanabilmesi için davet alacak.

Estonya Gen Bankası biyobankasının laboratuvar sorumlusu Steven Smit, riskin olağandan yüksek çıkması halinde erken taramaya geçmenin haklı görüleceğini belirtti. Smit, "Bu kadınlarda risk, diğer kadınların 50 yaşındaki riskiyle aynı düzeydeyse, onları tarama programına daha erken dahil etmek, yani mamografiye 40 yaşında başlamak mantıklı olur" dedi.

Risk hesaplanırken yaklaşık 3000 gen varyantı dikkate alınıyor. Ancak araştırma, 13 yıl önce oyuncu Angelina Jolie'nin hastalıktan korunmak için memelerini aldırmasına yol açan BRCA gen mutasyonlarını kapsamıyor.

Smit, bunların ailede meme kanseri görülmesi halinde ihtiyaca göre ayrı analizlerle değerlendirilen ailesel kanser türleri olduğunu söyledi.

Gen bağışçıları ve diğer kadınlar için süreç nasıl işleyecek?

Estonya'da 40 yaşında yaklaşık 10 bin kadın bulunuyor. Davet, hem gen bağışçılarına hem de verileri henüz toplanmamış kadınlara gönderilecek.

Estonya Sağlık Sigortası Kurumu'nun (Tervisekassa) önleyici hizmetler sorumlusu Krista Kruuv-Käo, gen bağışçılarının verilerinin otomatik olarak kontrol edilmediğini belirtti. Kruuv-Käo, "İlk adım yine de sağlık portalına gidip verilerin sağlık sisteminde kullanılabilmesi için irade beyanında bulunmak" dedi.

Aynı beyan, verileri Gen Bankası'nda bulunmayan kadınlar için de doldurulacak. Bu kadınlar kan örneği vermek üzere laboratuvara sevk edilecek. Aslında diğer ağır hastalıkların genetik risklerini değerlendirme kapasitesi mevcut; ancak Sağlık Sigortası Kurumu bunu mantıklı bulmuyor, çünkü devletin bu risklerle ilgilenme kapasitesi bulunmuyor.

Kruuv-Käo, "Kalp ve damar hastalıklarında genetik riskin, riskleri daha yüksek olan kişileri önleme programlarına daha isabetli dahil etmek için nasıl kullanılabileceğini de analiz ediyoruz" diye konuştu.

Bugün Gen Bankası'nda Estonya nüfusunun yaklaşık beşte birinin verisi bulunuyor ve yeni gen bağışçısı alınmıyor.

Smit, "Gen Bankası bunun için her açıdan hazır olurdu, ancak şu anda bunun için gereken finansman yok. Son yıllarda Gen Bankası'nın genel finansmanı da azaltıldı" dedi.