Estonya'da 2027 seçimlerinde akıllı cihazdan oy kullanılabilecek

Estonya'da seçmenler, 2027'de yapılması beklenen Riigikogu (Estonya parlamentosu) seçimlerinde akıllı cihazlar üzerinden elektronik oy kullanabilecek. Ulusal Seçim Komitesi, cep telefonu gibi akıllı cihazlarla e-oylama yapılmasına yeşil ışık yaktı. Estonya'da 2005'ten bu yana çevrimiçi oy kullanmak mümkün, ancak şimdiye kadar yalnızca bilgisayar üzerinden oy verilebiliyordu.

Komite: Riskler yeterince azaltıldı

Komite Başkanı Ingrid Kullerkann, yaptığı yazılı açıklamada, komite üyelerinin çoğunluğunun artık riskleri "yeterince azaltılmış" gördüğünü belirtti. Kullerkann, "Mevcut bilgilerime göre mobil cihazlardan oy kullanmak, bilgisayardan oy kullanmaktan daha büyük bir risk taşımıyor. Bu nedenle Estonya'nın dijital devletinin gelişiminde bir sonraki adımı atmak ve akıllı cihazlarda oy kullanmayı mümkün kılmak için zaman olgunlaştı" dedi.

Kullerkann, kararın gerekçeleri arasında "seçimlerin erişilebilirliği ve krizlere dayanıklılığı"nı gösterdi. Ocak 2005'teki fırtınaya benzer bir durum yaşanması, insansız hava aracı uyarısı nedeniyle evden çıkılmaması gereken bir ortam oluşması ya da seçmenin en yakın sandığın onlarca kilometre uzakta olduğu bir bölgede yaşaması halinde bile çevrimiçi oy verilebileceğini anlattı. "Oy vermek isteyen herkes bunu yapabilmeli" diye konuştu.

iOS ve Android için oy uygulaması geliştirilecek

Komitenin kararının ardından hem iOS hem de Android işletim sistemli akıllı cihazlarda çalışacak bir oylama uygulaması geliştirilecek. Uygulama, Google Play ve Apple'ın App Store mağazalarından indirilebilecek. Seçmenlerin oyunun elektronik sandığa ulaştığını ve tercihlerini doğru yansıttığını teyit etmesini sağlayacak elektronik oy doğrulama uygulaması da uygulama mağazalarında yer alacak.

Devlet Seçim Ofisi Başkanı Arne Koitmäe, "Yeni işletim sistemlerinin eklenmesi elektronik oylama sistemini değiştirmiyor, ancak insanların elektronik oy verebileceği cihaz sayısını artırıyor" dedi. Koitmäe, e-oylamanın Estonya'da en kapsamlı denetlenen ve izlenen sistemlerden biri olduğunu, her yıl yük, kurtarma ve güvenlik testlerinden geçirildiğini söyledi. "Her seçmen kağıtla ya da bilgisayar veya cep telefonu üzerinden elektronik olarak oy vermekte özgürdür. Tüm oylar güvenli biçimde korunur ve oylar sayılırken eşit ağırlık taşır" ifadelerini kullandı.

Riigikogu, akıllı cihazlardan oy kullanılmasına 2024 yılında onay vermişti. 2025'te Devlet Seçim Ofisi ve Bilgi Sistemleri Dairesi, akıllı cihazlarla elektronik oylamaya ilişkin bir kamu testi düzenledi. Testte oyun verilmesi, iletilmesi ve alınması denendi. Uygulama güvenilir bulundu ve kullanıcılardan olumlu geri bildirim alındı.

Estonya, elektronik oylamayı 2005'te dünyada ilk uygulayan ülke olarak biliniyor. Ülkenin dijital kimlik kartı sistemi, seçmenlerin kimliğini doğrulayarak çevrimiçi oy vermesine imkân tanıyor. Akıllı cihaz desteğinin eklenmesiyle oy verme sürecinin daha erişilebilir hale gelmesi hedefleniyor.