Estonya polisi ve Kapo'nun banka verisi erişimi askıya alındı

Estonya Adalet Bakanlığı, zorunlu veri takip sistemini (data tracker) hayata geçirmedikleri gerekçesiyle Polis ve Sınır Muhafaza Kurulu (Politsei- ja Piirivalveamet, PPA) ile İç Güvenlik Servisi'nin (Kaitsepolitseiamet, Kapo) Täitmisregister'e (İcra Sicili) erişimini askıya aldı. Aynı kısıtlama her iki kurum için de geçerli.

Täitmisregister, yetkili makamların banka hesap bilgilerini sorgulamasına ve haciz işlemi uygulamasına olanak tanıyan devlet kanalı. 2025 yılında Adalet Şansölyesi, bazı kurumların banka sırrı kapsamındaki verilere uygun yasal dayanak olmadan eriştiğini tespit etmişti.

Veri takip sistemi vatandaşa sorgu kontrolü sağlıyor

Kurulması zorunlu tutulan veri takip sistemi, çalıştığında vatandaşların kendi banka verilerini kimin sorguladığını görmesine imkân tanıyor. Sistemi kurması gereken kurumlardan Vergi ve Gümrük Kurulu (Maksu- ja Tolliamet, MTA) ile çeşitli icra memurları 1 Ekim'deki son tarihi karşıladı ve sicile erişimlerini sürdürebiliyor. PPA ile Kapo ise mevcut durumda bu haktan yararlanamıyor.

Adalet ve Dijital İşler Bakanı Liisa Pakosta (Eesti 200), ERR'e yaptığı açıklamada banka verilerinin son derece hassas olduğunu ve soruşturma birimlerinin bu verilere otomatik erişiminde veri takip sistemi gibi ek güvenlik önlemlerinin gerekli olduğunu belirtti.

"Veri takip sisteminden verilerinizi kimin görüntülediğini görebilirsiniz, böylece kontrol kişinin kendi elinde olur. Riigikogu (Estonya parlamentosu), soruşturma makamlarına İcra Sicili'ne erişimi yalnızca hesapları sorgulanan kişilerin bunu 1 Ekim'den itibaren görebilmesi koşuluyla verdi" dedi Pakosta.

Bakan, İcra Sicili'nin banka sırrı kapsamındaki verilerin sorgulanmasında ancak soruşturma makamının veri takip sistemine bağlı olması durumunda kullanılabileceğini vurguladı. Pakosta, sisteme zamanında katılan MTA ile icra memurlarını olumlu değerlendirdi.

"Endişe, gerekli yazılım çözümünü son tarihe kadar hazırlayamayan Polis ve Sınır Muhafaza Kurulu ile İç Güvenlik Servisi'nde. Çözüm hazır olana kadar bu kurumların ceza soruşturmalarında İcra Sicili'ni kullanması askıya alınıyor" diye konuştu.

Banka sırrı tartışmasının geçmişi

İcra Sicili, icra takiplerine ilişkin verileri barındırıyor ve kurumların banka hesap bilgilerini sorgulamasına aracılık ediyor. Temmuz 2025'te Adalet Şansölyesi, kurumların gizli banka verilerine uygun yasal dayanak olmadan eriştiğini tespit etmişti. Bu tespit sonrasında MTA'nın erişimi askıya alınmış, erişim şimdi yeniden sağlanmış durumda. Aynı dönemde Mali İstihbarat Birimi'nin (FIU) erişimi de durdurulmuştu. FIU öncelikli olarak kara para aklama soruşturmaları yürütüyor.

Sorunun çözümü olarak, ilgili mevzuatın kabulünün ardından vatandaşların verilerini kimin sorguladığını görmesini sağlayan zorunlu veri takip sistemi devreye alındı. Bakanlık geçen hafta yaptığı açıklamada PPA ile Kapo'nun gerekli entegrasyonları tamamlamadığını, bu nedenle İcra Sicili ve e-arest sistemlerine erişimlerinin kapatılması gerektiğini duyurmuştu.