Estonya 2027 bütçesinde açığı yüzde 4'e indiriyor

Estonya Başbakanı Kristen Michal, Riigikogu'ya (Estonya Parlamentosu) sunduğu siyasi açıklamada 2027 bütçesinin açığı azaltırken savunma, ekonomik büyüme, teknoloji, altyapı ve sağlığa yatırım yapacağını belirtti.

Michal, Estonya'nın bağımsızlığını yeniden kazanmasından bu yana geçen 35 yılda dünyanın en hızlı gelişen ülkelerinden biri olduğunu ve tek bir nesilde yüksek gelişmişlik düzeyine ulaştığını vurguladı. Ancak Rusya'nın Ukrayna'ya karşı sürdürdüğü savaşın ve dünyada artan çatışmaların belirsizliği artırdığını kaydetti.

Başbakan, yılın başında çok sayıda Estonyalının Orta Doğu'daki askeri saldırıların menzilinde kaldığını ve Estonya'nın en büyük barış zamanı tahliye operasyonunu gerçekleştirdiğini hatırlattı. Ülkenin, binden fazla kişinin evlerine dönmesine yardım ettiğini söyledi.

Ekonomi yeniden büyüyor

Michal, bir yıl önce parlamentoya sunduğu bütçenin güvenlik ve refaha odaklandığını belirtti. Savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 5'inin üzerine çıkarıldığını, tarihteki en büyük gelir vergisi reformuyla çalışanların net gelirlerinin ortalama onda bir oranında arttığını ifade etti.

Başbakana göre Estonya ekonomisi yeniden büyüyor. Bu yıl yüzde 2,5, gelecek yıl ise yüzde 2,3 büyüme bekleniyor. Enflasyonun bu yıl yüzde 3,2'ye, gelecek yıl yüzde 2,8'e gerilemesi öngörülüyor. İşsizlik azalırken istihdam artıyor.

Altı temel ilke

2027 bütçesi altı temel ilkeye dayanıyor. İlk olarak bütçe açığı düşürülecek. Açığın başlangıçta GSYH'nin yüzde 4,9'u olarak öngörüldüğünü, yaz tahmininde yüzde 4,4'e indiğini belirten Michal, hükümetin kararlarıyla açığın yüzde 4'e çekileceğini söyledi. Bunun için yaklaşık 250 milyon avroluk ek harcama kesintisi yapılacak. 2025-2027 döneminde kararlaştırılan yüzde 10'luk kesintiler gelecek yıl da sürecek. Kaja Kallas hükümetinden bu yana devlet harcamaları toplamda yaklaşık 1,5 milyar avro azaltıldı. Estonya'nın kamu borcu Avrupa'nın en düşükleri arasında kalmaya devam edecek.

İkinci ilke, güvenliğin güçlendirilmesinden taviz verilmemesi. Savunma harcamaları 2027'de de GSYH'nin yüzde 5'inin üzerinde kalacak. Hava ve füze savunması, uzun menzilli vuruş kapasitesi, dolaylı ateş gücü, tanksavar yetenekleri ve mühimmat stokları için 632 milyon avro, insansız hava araçları için 100 milyon avro ayrılacak. İç güvenlik kapsamında yeni kurtarma helikopterleri alınacak, doğu sınırının inşası tamamlanacak, insansız hava aracı gözetleme sistemleri geliştirilecek. Ukrayna'ya askeri destek GSYH'nin yüzde 0,25'i oranında sürdürülecek.

Üçüncü ilke, verimlilik ve katma değer artışı. Planlama süreçlerinde yapılan reformla ortalama işlem süresi dört yıldan 2,2 yıla inecek, yatırımlar için hızlı bir yol izlenecek. Yükseköğretimde mühendislik, bilişim, sağlık ve eğitim gibi ihtiyaç duyulan alanlarda kontenjan artırılacak. Kültür Çantası programının bütçesi iki katına çıkarılacak, okullarda spor programı genişletilecek. Ulaşım ağına 16 milyon avro ek kaynak ayrılacak. Öğretmen, kültür çalışanı, polis ve kurtarma görevlilerinin ücret fonu gelecek yıl yüzde 3 artacak; toplamda 32 milyon avronun üzerinde zam yapılacak. Ortalama emekli maaşının yüzde 5,1 artışla 904 avroya çıkması bekleniyor.

Dördüncü ilke, yeni teknolojilerin benimsenmesi. 2027 bütçesinde yapay zekâ ve diğer yeni teknolojilerin kullanımını hızlandırmak için AI Leap girişimine 30 milyon avronun üzerinde yatırım yapılacak. 2027 sonuna kadar en az 100 bin kişiye uygulamalı yapay zekâ eğitimi verilecek, 3 bin kamu görevlisinin işine yapay zekâ entegre edilecek.

Beşinci ilke, modern altyapı. Önümüzdeki dört yılda devlet yatırımları GSYH'nin yüzde 7,3'üne ulaşacak; bu oran Avrupa Birliği ortalamasının (yüzde 3,9) neredeyse iki katı. Rail Baltica inşaatı sürecek. Tallinn-Pärnu arasındaki 100 kilometreden uzun hatta çalışmalar başladı. Letonya'nın aynı hızda ilerlemediği göz önünde bulundurularak planlar uyumlu hale getirilecek. Demiryolunun 2032'de Pärnu'ya, 2034'te Letonya bağlantısına ulaşmasıyla yaklaşık 660 milyon avro daha AB fonu kullanılabilecek. Yollara motorlu taşıt vergisi gelirinden yaklaşık 70 milyon avro daha aktarılacak. Ev yalıtımı ve ısıtma maliyetlerinin düşürülmesi için iki yılda 160 milyon avro ayrılacak, 3 bin 200 kilometre enerji hattı yenilenecek.

Altıncı ilke, halkın fiziksel ve ruhsal sağlığı. Ruh sağlığı ve mağdur destek hizmetlerinin bütçesi gelecek dört yıl boyunca yıllık 3,5 milyon avro artacak. Kadın destek merkezleri ile cinsel şiddet, aile içi şiddet ve insan ticareti mağdurlarına daha fazla destek sağlanacak.