Eston uzman: Yeme-içme sektörünü sadece 'fanatikler' sürdürüyor

Eston yeme-içme sektörü ağır bir krizin içinde. Restoranlar ve yemek mekanları art arda kapanırken, sektör temsilcileri hükümetin KDV (käibemaks) politikasını eleştiriyor. Sektörde faaliyet gösterenlerin sayısı hızla azalıyor.

ERR Uudised'in aktardığı görüşe göre, Estonya'da gıda ve dışarıda yemek hizmetlerine uygulanan KDV oranı Avrupa'da Danimarka'dan sonra en yüksek seviyede ve AB ortalamasının yaklaşık iki katı. Bu durum, sektörün sürdürülebilirliğini ciddi biçimde tehdit ediyor.

Märt Meesak değerlendirmesinde, dışarıda yemenin bir lüks olmadığını, aksine normal bir toplumda kural olması gerektiğini vurguladı. Ona göre, sektörde sadece "fanatikler" ve hâlâ pes etmeyenler ayakta kalabiliyor.

Turizm ve bağlantılı sektörler de etkileniyor

Meesak, turizm sektörünün devlet için en kârlı alanlardan biri olduğunu belirterek, yabancı turistlerin ülkede harcama yaparken KDV, işgücü vergileri, alkol ve akaryakıt tüketim vergileri ödediğini hatırlattı. Turizm sayesinde çamaşırhane, kargo, güvenlik, temizlik, tarım ve sanayi gibi birçok sektörün de iş imkânı bulduğunu ekledi. Ayrıca turistlerin taksi kullandığını, araç kiraladığını ve tüm bu şirketlerin istihdam sağlayıp vergi ödediğini ifade etti.

Yazıda, dışarıda yemenin sağlıklı beslenme ve stres atmak için önemli bir imkân sunduğu, ofis çalışanlarının günde en az bir kez sıcak yemek yemesinin sağlık açısından daha iyi olduğu belirtildi. Dışarıda yemenin aynı zamanda sosyal bir faaliyet olduğu ve ruh sağlığına katkı sağladığı vurgulandı.

Meesak, sektördeki profesyonellerin devlet eğitim sistemi içinde, yani vergi mükelleflerinin desteğiyle yetiştiğini; bu kişilerin işlerini tutkuyla yaptığını ifade etti. Ancak hiçbir girişimin sosyal proje olmadığını, kârlı olması gerektiğini sözlerine ekledi.

Kâr marjı yüzde 1'e düştü

Hoteller ve Restoranlar Birliği'nin 2026 verilerine göre sektörün ortalama kâr marjı yüzde 4'ten yüzde 1'e geriledi. Toplam yıllık ciro 1 milyar euronun altında ve geçen yıl yüzde 1,6 düşüş gösterdi. Estonya'da faaliyet gösteren 2.500-3.000 civarında aktif yiyecek-içecek işletmesi bulunuyor.

İşletme başına ortalama yıllık ciro 300.000-400.000 euro, aylık ise 25.000-33.000 euro civarında. Yüzde 1 kâr marjıyla bu, işletme başına yıllık 3.000-4.000 euro, aylık ise yalnızca 300 euro kâr anlamına geliyor. Eski yüzde 4'lük marjla bile bu rakam yıllık 14.000 euro, aylık 1.166 euroya denk geliyor. Birçok işletmede sahibin bizzat ocak başında ya da tezgâh arkasında çalıştığı düşünülürse, bu tutar onun aylık geliri anlamına geliyor.

Estonya ortalama brüt maaşının 2.000 euronun üzerinde olduğu hatırlatılan yazıda, söz konusu tutarın üzerinden sosyal vergi ve işsizlik sigortası primi düşüldüğünde ele geçenin yaklaşık 600 euroya kadar gerileyebileceği belirtildi. Bu rakamın karşısında bir devlet memurunun bu koşullarda 24 saat çalışmayı kabul etmeyeceği savunuldu.

Meesak, KDV indiriminin kısmen işletmede kalmasının büyük bir suç olmayacağını, işletmenin 600 euro yerine 1.000 euro kazanabilmesinin yatırım kapasitesini geri kazandıracağını ve bunun da çalışanlara daha iyi koşullar ve daha yüksek maaş olarak yansıyacağını ifade etti. Bu durumun Estonya ekonomisine ve devlet kasasına daha fazla vergi olarak geri döneceğini sözlerine ekledi.

Meesak, yazısını sektörü yok etmemek gerektiği çağrısıyla bitirdi: "Yeme-içme sektöründe sadece deliler, sektörün fanatikleri kaldı; diğerleri çoktan pes etti. İnsanlarımızı ve işletmelerimizi koruyalım."