Eesti Pank: Euro bölgesinde faizler sabit, belirsizlik yüksek

Eesti Pank (Estonya Merkez Bankası) ekonomisti Ülo Kaasik, Euro Bölgesi'nde enflasyonun Eylül ayında yıllık %3,8'e ulaştığını, ancak bunun büyük ölçüde enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklandığını açıkladı. Enerji hariç tutulduğunda enflasyon %2,3 seviyesinde kaldı. Kaasik, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Konseyi'nin geçen hafta faiz oranlarını değiştirmediğini hatırlattı.

Enerji fiyatları ve jeopolitik riskler

Kaasik'e göre, enerji maliyetlerinin diğer mal ve hizmet fiyatlarına etkisi şimdilik sınırlı kaldı; bu da ECB'nin faizleri ölçülü bir hızda artırmasına olanak tanıdı. Ancak dış ortam oldukça belirsiz. ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ardından petrol ve enerji fiyatları üzerindeki baskı arttı. Avrupa'da doğal gaz fiyatı megavatsaat başına yaklaşık 100 euroya yükselerek yıl başına göre yaklaşık üç kat arttı; ancak 2022'deki 340 euroluk zirvenin hâlâ üç kat altında. Petrol varil fiyatı 115 doları aştı ve akaryakıt fiyatları yüksek rafineri maliyetleri nedeniyle artmaya devam ediyor.

Son aylarda Avrupa ülkelerinin borçlanma maliyetlerindeki artış da ekonomik görünümü etkiliyor. Yatırımcılar, özellikle Fransa'nın uzun vadeli tahvillerinde daha yüksek getiri talep ediyor. Bu durum, ülkenin borçlanma maliyetini artırarak şirketler ve hane halkları için de kredi maliyetlerini yükseltebilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.

Estonya'ya yansımaları

Kaasik, birçok Avrupa ülkesinde faizlerin hızla artmasının Estonya için de önemli bir uyarı olduğunu vurguladı. Estonya'nın 10 yıllık devlet tahvili faizi ilkbaharda %3,6 iken şimdi benzer bir kredi için %4,2 ödenmesi gerekiyor. Artan uzun vadeli borçlanma maliyetleri, kaçınılmaz olarak şirketlerin finansman koşullarını da etkileyecek. Kaasik, yüksek borç yükü olan ülkelerde faiz artışlarının bütçe üzerindeki etkisinin çok belirgin olabileceğini belirtti. Örneğin Fransa, farklı senaryolara göre beş yıl içinde GSYİH'sinin %1-2'si kadar daha fazla faiz gideri ödeyebilir. Estonya ekonomisinin büyüklüğü düşünüldüğünde, benzer bir ek maliyet yılda yaklaşık 400-800 milyon euroya denk gelir.

Zorlu dış koşullara rağmen Euro Bölgesi ekonomisi nispeten iyi durumda ve büyümenin yılın son çeyreğinde de devam etmesi bekleniyor. Hükümetlerin savunma ve altyapı yatırımlarına daha fazla kaynak ayırması ekonomik aktiviteyi destekliyor. Ayrıca yapay zeka alanındaki küresel yatırım patlaması da büyümeye katkı sağlıyor. Güven duygusunun sürmesi ve kredi büyümesi de ekonomik büyümenin devamına işaret ediyor.

Kaasik, Euro Bölgesi ekonomisinin şu anda zıt yönlü güçlerin etkisi altında olduğunu söyledi: Bir yandan enerji fiyatları enflasyonu hızlandırırken ve hükümet harcamaları büyümeyi desteklerken, diğer yandan yüksek uzun vadeli faizler yeni projelerin finansmanını pahalı hale getirerek büyümeyi yavaşlatıyor. Enerji piyasalarında iyileşme olmazsa, Euro Bölgesi'nde yıllık enflasyonun önümüzdeki aylarda %4 sınırını aşabileceğini belirten Kaasik, para politikası açısından asıl önemli olanın enerji fiyatlarının insanların ve şirketlerin enflasyon beklentilerini etkileyip etkilemeyeceği ve bunun ücretlere ve diğer fiyatlara yansıyıp yansımayacağı olduğunu vurguladı.

Kaasik, enflasyonun tahminlerden daha hızlı ve kalıcı olma riskinin hâlâ belirgin olduğunu, bu nedenle finansal piyasaların ECB'nin ek faiz artırımlarını fiyatlamasının anlaşılır olduğunu ifade etti. Ancak ekonomik ortamın son derece değişken olduğunu da ekledi: Enerji fiyatları, finansal piyasalar ve ekonomik büyümedeki gelişmeler mevcut değerlendirmeleri hızla değiştirebilir.

Bu yorum ilk olarak Eesti Pank blogunda yayımlandı.