Enerji uzmanı: Soğuk kışta doğal gaz fiyatı çok yükselebilir

Enerji uzmanı Marko Allikson, bu kış bölgede doğal gaz sıkıntısı yaşanmasının beklenmediğini, ancak kışın sert geçmesi durumunda gaz fiyatının çok yükselebileceğini ve aynı riskin elektrik fiyatı için de geçerli olduğunu söyledi. Allikson, ERR'in "Esimene stuudio" programına verdiği mülakatta değerlendirmelerde bulundu.

Avrupa Birliği genelinde doğal gaz stoklarının doluluk oranı, kış öncesi normal seviyelerin yaklaşık on puan altında. Buna karşın Baltık bölgesinde arz güvenliği konusunda endişe duyulmasını gerektiren bir durum bulunmuyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle gaz sevkiyatları azaldı ve fiyatlar yükseldi. Allikson, mevcut stok seviyesiyle bile Avrupa'nın kışı sorunsuz atlatabileceğini belirtti. Gaz depolarının yüzde 73 oranında dolu olduğunu aktaran Allikson, bunun normalin on puan kadar altında olduğunu, ancak ortalama bir kış için yeterli olacağını ifade etti.

Gaz fiyatı geçen yıla göre iki kat yüksek

Doğal gaz fiyatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık iki kat yüksek seyrediyor. Allikson'a göre fiyatı yukarı çeken iki temel etken var: Orta Doğu'daki gelişmeler ve ortalamanın altında sıcaklıkların görüldüğü bir kış ihtimali.

"Soğuk bir kış olursa fiyatın çok daha yükseğe çıkabileceğine hazırlıklı olmak gerekiyor. Bence şu anda en büyük risk bu" diyen Allikson, gaz üretiminin yeterli olduğunu ve gaz sıkıntısı yaşanmayacağını vurguladı. Avrupa'nın diğer bölgelere kıyasla gaz için daha fazla ödeme yapabilecek güçte olduğunu belirten Allikson, sorunun gazın tükenmesi değil, fiyatın yüksek olması olduğunu söyledi.

Elektrik fiyatı da büyük ölçüde kışın ne kadar soğuk geçeceğine bağlı. Allikson, Estonya için vadeli işlem fiyatlarının şu anda megavatt-saat başına 130-140 euro seviyesinde olduğunu aktardı. Estonya, güney komşuları ile Finlandiya arasında yer alıyor; Finlandiya'da gelecek yılın ilk çeyreği için fiyat 100 euro, Litvanya'da ise 150 euro seviyesinde. Estonya fiyatının ikisinin arasında, Litvanya'ya biraz daha yakın olması bekleniyor.

Ancak vadeli fiyatların kesin bir gösterge olmadığını hatırlatan Allikson, geçen kış yaşananları örnek verdi: Fiyatın 100 euro olacağı öngörülmesine rağmen ocak ve şubat aylarında fiyat 150 euronun üzerine çıkmıştı. Bunun nedeni, alışılmadık derecede uzun süren bir soğuk dönemdi.

Rüzgârsız günlerde gaz fiyatı elektriği de belirliyor

Soğuk bir günde rüzgâr esmezse, elektrik fiyatında doğal gazın yüksek fiyatı belirleyici oluyor. Allikson, rüzgâr esmediğinde ve güneş görünmediğinde elektriğin fosil yakıtlardan üretilmesi gerektiğini, bunun başlıca yolunun da doğal gaz olduğunu söyledi. Gaz fiyatının bugünkü seviyesi olan megavatt-saat başına 76 euro olması durumunda, gazdan üretilen elektriğin fiyatının yaklaşık 200 euroya çıktığını belirten Allikson, bu durumda elektrik fiyatının oldukça yüksek olabileceğini ifade etti.

Elektrik fiyatını etkileyen bir diğer önemli unsur, Estonya'nın Finlandiya ile olan elektrik bağlantılarının çalışır durumda olması. Allikson, Estonya'nın tükettiği elektriğin yaklaşık yüzde 40'ını ithal ettiğini ve bağlantıların durumuna büyük ölçüde bağımlı olduğunu söyledi. Son yıllara bakıldığında Estlink bağlantısının en büyük risk olduğunu belirten Allikson, Estlink hatlarında bir sorun yaşanması halinde fiyatın çok daha yükselebileceğini kaydetti.

Estonya, Baltık ülkeleri arasında batarya kurulumunda öne çıkıyor ve bu durum elektriğin zirve fiyatlarını aşağı çekme imkânı sağlıyor. Allikson'a göre batarya depolamanın fiyatlar üzerindeki etkisi iki noktada görülüyor: Fiyat zirveleri ve dip noktaları. Bu yıl negatif fiyatların geçen yıla kıyasla belirgin şekilde azaldığını, bunun da zirve fiyatların o kadar yüksek olmamasını sağladığını belirtti.

Ayrıca Estonya'ya gelen bataryalar sayesinde Estonya ile Letonya arasında fiyat farkı oluştuğunu aktaran Allikson, son aylarda Letonya fiyatının Estonya'dan yüksek seyrettiğini söyledi. Estonya'daki bataryaların frekans rezervi kapasite piyasasına girmesi ve Baltık bölgesinde rekabetçi olması nedeniyle iki ülkenin borsa fiyatları arasında fark oluştuğunu ekledi.