Bağırsak bakterisi kalp hastalığına karşı koruyabilir

Çinli bilim insanları, bağırsaklarda yaşayan Bacteroides uniformis adlı bakterinin, kan kolesterol düzeyini düşüren ve damarlarda biriken yağlı plakları azaltan bir molekül ürettiğini keşfetti. Çalışma, bağırsak florası üzerinden kalp ve damar hastalıklarını önlemek için yeni olanaklar sunduğu belirtiliyor.

Damarları daraltan ateroskleroz, dünya genelinde en çok insan hayatına mal olan sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Doktorlar, damarlarda biriken kolesterolü düşürmek için milyonlarca kişiye statin ilaçları reçete ediyor. Ancak bu ilaçlar ağır hastalarda yeterince güçlü etki göstermiyor ve bazı kişiler yüksek dozları tolere edemiyor.

Araştırma farelerden insanlara ilerledi

Çinli araştırmacılar statinlere alternatif arayışıyla, sağlıklı ve kalp hastası kişilerin dışkı örneklerindeki bakteri topluluklarını inceledi. Hasta bağırsaklarında B. uniformis bakterisinin belirgin şekilde daha az bulunduğu ortaya çıktı. Ardından ekip, ateroskleroza yatkın fareler yetiştirdi ve onları Batı tipi yağdan zengin besinlerle besledi. Bir kısmına canlı B. uniformis bakterileri de verildi. Bu probiyotiği alan farelerde damarlardaki plaklar üçte bir oranında küçüldü; toplam kolesterol ve kötü kolesterol (LDL) seviyesi düştü. Ayrıca damar duvarlarında iltihaplı bağışıklık hücrelerine daha az rastlandı.

Araştırmacılar bağırsak bakterisinden koruyucu etkisi olan bir molekül izole etti: pentadekanoik asit. Bu madde, karaciğerde tam olarak statinlerin hedeflediği enzimi baskılıyor. Enzimin baskılanmasıyla karaciğer daha fazla LDL reseptörü üretmeye başlıyor ve bu reseptörler fazla kolesterolü doğrudan kan dolaşımından uzaklaştırıyor. Böylece bağırsak bakterisinin ürettiği maddenin, tıpkı statinler gibi çalıştığı doğrulandı.

Ekip daha sonra 200'den fazla bağışçının kan ve dışkı örneklerini inceledi. Hayvan deneylerindekiyle aynı örüntü ortaya çıktı: kanında çok sayıda yağ molekülü bulunan kişilerde pentadekanoik asit belirgin şekilde daha az dolaşıyordu. Kalp hastalarında ise bu yararlı molekülü üreten bakteri genleri eksikti. Çalışmanın yazarı ve Çin'deki Sun Yat-sen Üniversitesi mikrobiyoloğu Wenjing Zhao, bulgunun kalp-damar hastalıklarının tedavisi için yeni kapılar açtığını, ileride insan kalbini korumak amacıyla bağırsak bakteri topluluklarından yararlanılabileceğini söyledi.

Uzmanlardan temkinli değerlendirme

Araştırmaya katılmayan Avustralya'daki Monash Kalp Enstitüsü'nden kardiyolog Ben Chen, çalışmanın mikrobiyomun önemini doğruladığını belirtti. Ona göre araştırma yalnızca istatistiksel bir ilişkiyle sınırlı değil; yazarlar damar sağlığını etkileyen gerçek bir biyolojik nedensellik mekanizması tanımlıyor. Ancak Chen, pentadekanoik asidin hâlihazırda gıda takviyesi olarak satıldığını, bununla birlikte gerçek faydasını kanıtlayan yeterli klinik veri bulunmadığını vurguladı. Kardiyolog, sıradan fare modellerinin insan koroner hastalığını birebir yansıtmadığını, hayvanların damar duvarlarında kalp krizine yol açan yırtık ve hasarların çok seyrek oluştuğunu ekledi. Ayrıca farelere, insanların besin veya normal takviyelerle asla tüketemeyeceği kadar büyük bakteri dozları verildiğini hatırlattı.

Araştırmaya katılmayan Singapur'daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi mikrobiyom uzmanı Kazuyuki Kasahara ise maddenin gerçek etkisinin ancak kapsamlı klinik çalışmalarla ortaya çıkacağını söyledi. Kasahara, Çinli meslektaşlarının işini başarılı bir başlangıç aşaması olarak niteledi ve mutlaka uzun vadeli tekrar deneyleriyle sürdürülmesi gerektiğini belirtti. Ona göre çalışma ikna edici olsa da insan bağırsak ekosisteminde işler çok daha karmaşık yürüyor.

Yeni molekül, gelecekte doktorların kalp hastalıklarıyla mücadelesine ek bir silah kazandırabilir. Ancak bilim insanlarına göre önce bu maddenin insanlara nasıl güvenle verileceğinin belirlenmesi gerekiyor. Şimdilik insanlar dengeli beslenerek ve yararlı bağırsak bakterilerini destekleyerek kalplerini koruyabilir.