Avrupa Komisyonu 15 yaş altına sosyal medya ve yapay zeka yasağı istiyor

Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği genelinde 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya, video paylaşım platformları, yapay zeka (YZ) sohbet robotları ve çevrimiçi oyunları kullanmasının yasaklanmasını önerecek. Reuters'in gördüğü bir belgeye dayandırılan habere göre tasarı, çocukları internet ortamındaki tehditlerden korumayı amaçlayan bugüne kadarki en kapsamlı plan olarak öne çıkıyor.

Önerinin arka planında Facebook, Instagram, TikTok, YouTube ve ChatGPT gibi büyük internet platformlarının çocukların sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkisine dair dünya çapında artan endişeler bulunuyor. Komisyonun tasarısı, Avrupa Birliği'nin çocuk dijital yasası olarak adlandırılan EU Kids Act (AB Çocuk Dijital Yasası) kapsamında değerlendiriliyor. Belgenin, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ile teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen tarafından perşembe günü sunulması bekleniyor. Von der Leyen'in tasarının bileşenlerini çarşamba günü Avrupa Parlamentosu'nda yapacağı ve AB'nin gelecek politikalarını ele alacağı yıllık konuşmada tanıtma ihtimali de bulunuyor.

AB'de yasa teklifini yalnızca Komisyon sunabiliyor

Avrupa Birliği'nde yasama girişimi hakkı yalnızca Avrupa Komisyonu'nda bulunuyor. Üye devlet hükümetlerini temsil eden Konsey ve Avrupa Parlamentosu, Komisyon'a teklifte bulunması için çağrı yapabiliyor ancak yasa teklifini resmi olarak sunma yetkisi Komisyon'a ait. Belgede, AB'nin yaklaşımının çocukların dijital hizmetlerin devasa potansiyelinden yararlanmasını sağlarken, onları suiistimal ve istismardan koruması gerektiği vurgulanıyor. Metinde, "Birlik yaklaşımı, teknoloji şirketlerinin çocuklarımıza erişimini sınırlamalı, tersi değil" ifadeleri yer alıyor.

Komisyonun önerisi video oyun platformlarını da kapsayacak ve hizmetlere yaşa göre kademeli erişim sağlanmasını öngörecek. Şirketlere getirilecek yükümlülükler, hizmetin türü ve çocukların yaşına göre farklılık gösterecek. Avrupa Komisyonu, Reuters'in yakında yayımlanacak önerilere ilişkin yorum talebini yanıtsız bıraktı.

Belgeye göre şirketler, düzenleyici kurumların denetim ve gözetimini finanse edecek bir denetim ücreti ödeyecek. En az 15 yaşındaki çocuklar bağımsız olarak kendi hesaplarını açabilecek. 13-14 yaşındaki çocuklar ise sosyal medya ve video paylaşım platformlarında tanıtım amaçlı hesap açılması için ebeveynlerinden izin isteyebilecek; bu hesaplarda ebeveyn denetimi geçerli olacak, kişi sayısı sınırlı tutulacak ve kullanım süresi sıkı kurallara bağlanacak.

Küçük çocuklar için tam ebeveyn kontrolü

3-12 yaş arasındaki çocukların hesapları belgeye göre tamamen ebeveynlerin kontrolünde olacak ve yalnızca sıkı güvenlik gerekliliklerine tabi, çocuk dostu hizmetlerde kullanılabilecek. 3 yaşından küçük çocukların bu hizmetlere hiçbir şekilde erişimi olmayacak.

Reuters'in gördüğü taslakta şirketlere yönelik çeşitli yükümlülükler de yer alıyor. Bunlar arasında bağımlılık yaratan tasarımdan ve zararlı içerik akışından kaçınma zorunluluğu bulunuyor. Şirketler ayrıca çocuklara zararlı içeriği kolayca bildirebilecekleri araçlar ve etkili ebeveyn denetim mekanizmaları sunmak zorunda olacak. Sosyal medya ve video paylaşım platformları yeni hesap oluşturulurken kullanıcının yaşını doğrulayacak. Çevrimiçi oyun platformları ise çocukların oyun indirmesine izin vermeden önce yaş kontrolü yapacak. Şirketler hâlihazırda önlemler uyguladıklarını ve birçoğunun sosyal medyaya katılım için en az 13 yaş sınırı koyduğunu belirtiyor. Önerinin ayrıntıları resmi olarak açıklanmadan önce değişebilir. Tasarı yasalaşmadan önce Avrupa Komisyonu'nun metni AB üye devletleri ve Avrupa Parlamentosu ile müzakere etmesi gerekiyor.