İtalya'da araştırma: Yaban faresi ve fındık faresi iz tünelleriyle daha iyi tespit ediliyor

İtalya'nın Batı Alpleri'nde yapılan bir araştırma, gece yaşayan kemirgen türlerinin varlığını tespit etmek için kullanılan yöntemlerin verimliliğini karşılaştırdı. Tartu Üniversitesi ekolojisti Marko Mägi'nin aktardığına göre, İtalyan bilim insanlarının çalışması, iz tünellerinin yuva kutularına kıyasla yaban faresi (Eliomys quercinus) ve fındık faresini (Muscardinus avellanarius) çok daha etkin şekilde tespit ettiğini gösterdi.

Gece aktif olan türlerin popülasyonunu tahmin etmek insanlar için zordur. Hayvanı doğrudan gözlemlemek her zaman mümkün olmadığından, araştırmacılar yuva kutularına veya iz tünellerine başvuruyor. Ancak her iki yöntemin de sınırlılıkları bulunuyor.

Yuva kutuları eksik tablo çizebiliyor

Yaban faresi ve fındık faresi gibi uyku familyasına (Gliridae) mensup türler, üreme dönemlerinde yuva kutularını sıklıkla kullanıyor. Bu nedenle bilim insanları bu türleri yuva kutuları aracılığıyla izliyor. Ancak bu hayvanlar ağaç kovuklarına ve yeraltı yuvalarına da yuva yapabildiğinden, yuva kutuları türün bölgedeki varlığı hakkında yanıltıcı bir tablo çizebiliyor. Örneğin fındık faresinin yuva kutularından kaçınma oranı yüzde 50'ye kadar çıkabiliyor. Ayrıca yuva kutuları, üreme dönemi dışında bölgede hiç hayvan yokmuş izlenimi verebiliyor.

Hayvanlar dallara tırmandığı için araştırmacılar, İtalya'nın Batı Alpleri'nde dallara yerleştirilen iz tünellerinin yaban faresi ve fındık faresini tespit etmede yuva kutularından daha etkili olup olmadığını inceledi. Hayvanlar tünele girdiğinde patileri zeytinyağı ve aktif kömür karışımıyla kirleniyor ve tünel içindeki kâğıda iz bırakıyor. Bu izlerden tür tespiti yapılıyor ve böylece hayvanla doğrudan temas kurulmuyor.

Ölü ağaçlar ve çalılıklar belirleyici

Araştırmada yaban faresiyle karşılaşma olasılığı, ölü ağaç gövdeleri, kütükler ve taşların daha fazla olduğu bölgelerde daha yüksekti. Bu durum, barınak ve besin bolluğunun önemine işaret ediyor: taşların altına ve arasına saklanmak mümkün, ölü ağaçlar ise yaban faresinin beslendiği omurgasızlara ev sahipliği yapıyor. Her iki türle karşılaşma olasılığı çalılık alanlarda daha yüksekti. Yaban faresi ve fındık faresi rakip türler; yaban faresinin yuva kutusu kullandığı bölgelerde fındık faresine rastlama olasılığı azalıyor.

İz tüneli ve yuva kutusu karşılaştırmaları daha önce de yapılmıştı, ancak şimdiye kadar yeni yuva kutuları kullanılmıştı. Bu durum, hayvanların yeni kutuya alışması zaman aldığı için yanıltıcı sonuç verebiliyor. İtalya'daki araştırmada ise en az üç yıldır doğada bulunan yuva kutuları kullanıldı ve bunların yakınına iz tünelleri yerleştirildi.

Yuva kutularında 126 fındık faresi ve 27 yaban faresi bulundu. İz tünellerinde yaban faresi tespiti yuva kutularına göre çok daha etkiliydi: sırasıyla 573 ve 27 birey kaydedildi. Tünellerde, yuva kutularında yaban faresiyle karşılaşılmayan bölgelerde de yaban faresi izlerine rastlandı. Fındık faresi tespit olasılığı da iz tünellerinde yuva kutularına göre belirgin şekilde yüksekti: sırasıyla 728 ve 126 birey gözlemlendi. Pati izleri ayrıca her iki türün sonbaharda aralık ayına kadar aktif olduğunu, ancak bu kadar geç sonbaharda yuva kutularını artık kullanmadığını gösterdi.

Sonuç olarak iz tüneli, uyku familyası türlerinin tespitinde yuva kutusundan daha etkili. Tünel kullanımı kolay ve hayvan daha az rahatsız ediliyor. Ancak yuva kutuları, üreme ve demografik araştırmalar için hâlâ gerekli çünkü hayvanları yakalamak kutularda daha kolay. Araştırma European Journal of Wildlife Research dergisinde yayımlandı.