Anu Põder'in heykelleri İsveç'te Moderna Museet'te sergileniyor

Eston sanatçı Anu Põder'in heykelleri, İsveç'in Malmö kentindeki Moderna Museet'te (İsveç Ulusal Modern Sanat Müzesi) açılan retrospektif sergiyle geniş bir izleyici kitlesine ulaşıyor. Sanatçının İsveç'teki ilk kişisel sergisi olan etkinlik, Malmö'nün ardından Stockholm ve Finlandiya'ya taşınacak.

2013 yılında 66 yaşında hayatını kaybeden Põder, gündelik malzemeleri alışılmadık biçimde kullanması ve insan bedeni, bellek ile kırılganlık temalarını işlemesiyle tanınıyordu. Alçı ve tekstilden balmumu, plastik, sabun ve yağa kadar uzanan malzeme yelpazesiyle ürettiği heykeller, biçim, kalıcılık ve sanat-bedeb ilişkisine dair geleneksel düşünceleri sorguluyordu.

Yaklaşık 20 eser ve ilk kez görülen çizimler

Sergide, Estonya Sanat Müzesi, Tartu Sanat Müzesi ve Anu Põder'in sanat mirasından ödünç alınan yaklaşık 20 eser bir araya getiriliyor. Etkinlikte ayrıca sanatçının mirasından, daha önce hiç sergilenmemiş beş çizim de yer alıyor.

1947 doğumlu Põder, sanatsal pratiğinin önemli bir bölümünü Estonya'nın Sovyet işgali altında olduğu yıllarda geliştirdi. O dönemde geleneksel heykel anlayışı daha dayanıklı malzemeler ve yerleşik sanat gelenekleri etrafında şekilleniyordu. Põder ise taş, bronz ya da diğer kalıcı malzemeler yerine, değişebilen, bozulabilen hatta tamamen yok olabilen kırılgan ve tanıdık maddelere yöneldi.

İnsan bedeni, fiziksel olarak bulunmadığı durumlarda bile çalışmalarının merkezinde kaldı. Bedenin varlığı bir iz, boş bir alan ya da bir nesnenin biçimi üzerinden hissettiriliyordu. Heykelleri çoğu zaman kırılganlık ile dayanıklılık, mahremiyet ile yabancılaşma arasında tedirgin edici bir gerilim taşıyordu.

1991 sonrası tüketim ve kapitalizm sorgulaması

Sergi, sanatçının bedensel deneyimler ve yaşamın geçiciliğine odaklanan ilgisinin, özellikle Estonya'nın 1991'de bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından tüketim ve kapitalizm sorularına doğru nasıl evrildiğini izliyor.

Moderna Museet Malmö küratörü Andreas Nilsson, Põder'in çalışmalarıyla ilk kez 2017'de Estonya'nın Kumu Sanat Müzesi'nde düzenlenen retrospektifte karşılaştığını belirtti. Nilsson, sanatçının bedenin hem kırılganlığını hem de gücünü aktarmak için gündelik ve çoğu zaman kırılgan malzemeler kullanmasından etkilendiğini söyledi.

Nilsson ve Moderna Museet Stockholm küratörü Jo Widoff, serginin Põder'in sanatsal dilinin özgünlüğünü ve heykel konusundaki yerleşik anlayışları sorgulama yeteneğini öne çıkardığını ifade etti.

Põder, Estonyalı genç sanatçı kuşakları üzerinde etkili olsa da uluslararası alanda geniş tanınırlığa büyük ölçüde ölümünden sonra kavuştu. 2017'de Tallinn'deki Kumu'da düzenlenen büyük retrospektif, çalışmalarına yeniden dikkat çekilmesine yardımcı oldu. O tarihten bu yana heykelleri 2022 Venedik Bienali ve 2026'da Paris Modern Sanat Müzesi gibi uluslararası sergilerde yer aldı.

Artan ünü, büyük uluslararası koleksiyonların da ilgisini çekti. 2021'de Tate, sabundan yapılmış bir heykel olan Tongues (1998) adlı eserin bir versiyonunu satın aldı. Eserin bir başka versiyonu, kırılgan parçanın sergi kopyasını oluşturmak için konservatörlerin çalıştığı Estonya Sanat Müzesi'ne ait.

Sergiye, Põder'in kariyerini ve sanatsal mirasını inceleyen bir katalog eşlik ediyor. Kataloğa Kumu küratörlerinden Anders Härm ile Finlandiya'nın EMMA Sanat Müzesi'nden Ingrid Orman katkıda bulunuyor; Orman, Tongues'un yeniden oluşturulmasında karşılaşılan koruma zorluklarını ele alıyor.

1958'de Stockholm'de kurulan Moderna Museet, İsveç'in modern ve çağdaş sanat ulusal müzesi. Müzenin Malmö şubesi 2009'da açıldı. Sergi, 21 Şubat 2027'ye kadar Moderna Museet Malmö'de kalacak; ardından Stockholm'e taşınacak ve 10 Nisan-6 Haziran 2027 tarihleri arasında görülebilecek. Finlandiya'nın Espoo kentindeki EMMA Sanat Müzesi'nde ise 2028'de bir sunum daha planlanıyor.