Estonya kökenli besteci aile belleğini müziğe dönüştürüyor

Estonyalı-Amerikalı besteci, piyanist ve animatör Lembit Beecher, ailesinin göç ve vatan hikâyelerinden yola çıkarak bestelediği eserlerini Kanada'nın Toronto kentinde ve Estonya'daki Arvo Pärt Centre'da (Arvo Pärt Merkezi) dinleyiciyle buluşturmaya hazırlanıyor. Beecher'in annesi Estonya doğumlu; ülke, Beecher 10 yaşındayken Sovyet işgali altındaydı. Annesiyle Estonca, babasıyla İngilizce konuşarak büyüyen sanatçı, çocukluğunda Estonya'yı uzak, neredeyse mitolojik bir yer olarak hayal etti.

Beecher'in aile hikâyeleri, 1990'ların başında Estonya'nın bağımsızlığını yeniden kazanması sırasında somut kayıtlara dönüştü. Büyük amcası Ilmar ona kendi şarkılarını ve Sovyet işgali dönemine ilişkin anılarını kaydettiği kasetler verdi. Beecher daha sonra büyükannesi Taimi'yi Estonya, İkinci Dünya Savaşı ve ABD'ye uzanan yolculuğunu anlatırken kaydetmeye başladı. Sanatçı, büyükannesinin anlatımının, derinden müzikal sesiyle bellek ile performans arasında bir yerde durduğunu fark ettiğini söylüyor.

Aile kayıtlarından oratoryolara

Bu yaklaşım, Beecher'in 2009'da bestelediği And Then I Remember (Ve Sonra Hatırlıyorum) adlı belgesel oratoryosuna yön verdi. Eserde büyükannesinin ses kayıtları şarkıcılar, çalgıcılar, bir erkek korosu ve video ile bir araya geliyor. O tarihten bu yana Beecher, röportajları, tanıklıkları ve tarihsel metinleri şarkı döngülerinden orkestra eserlerine uzanan yapıtlarına yerleştirdi. Saint Paul Oda Orkestrası için yazdığı Say Home (Yuva De) adlı eserde yaklaşık 50 kişinin 'yuva' kavramı üzerine konuşmaları yer alıyor.

Beecher'in tüm müziği belgesel niteliğinde değil. 2023'te başlattığı ve süregelen minyatürler dizisi Music for the Passing of Days (Günlerin Geçişi İçin Müzik) bilinçli olarak 'bir şey hakkında' değil. Ancak sanatçının soyut ya da tanıklıklarla şekillenen yapıtları, belleğin ve mekânın bugünü nasıl renklendirdiğine dönüyor.

Beecher aynı zamanda bir piyanist ve animatör. Müzik projeleri ve sanatçılar için stop-motion filmler yapıyor. Opera ve oda müziği alanında çalışan sanatçı, tiyatrocular, şairler, etnograflar ve mühendislerle işbirliği yapıyor. Kanadalı oyun yazarı Hannah Moscovitch ile birlikte ürettiği üç opera büyük beğeni topladı.

Toronto prömiyeri ve Arvo Pärt Merkezi konseri

Beecher'in 42 dakikalık oratoryosu Dear Mountains (Sevgili Dağlar), 20 Kasım'da Toronto'daki Koerner Hall'da Kanada prömiyerini yapacak. Eser, arşiv kayıtları, aile tanıklıkları ve dağınık bir Ermeni diasporasının yaşamına dair hayali sahneler arasında gidip geliyor. Yapıt, 2024'te Cantori New York tarafından sipariş edildi ve ilk kez seslendirildi. Çellist ve besteci Karen Ouzounian'ın aile tarihinden yola çıkan eser, Ouzounian'ın çellosu, ud sanatçısı Ara Dinkjian, vurmalı çalgılar sanatçısı Philip Mayer ve Amadeus Korosu tarafından icra edilecek.

Beecher ile Ouzounian 15 yıldır birlikte çalışıyor; Dear Mountains ikilinin birlikte bestelediği ilk eser. İşbirlikleri ayrıca 2025'te prömiyeri yapılan Mayrig (Ermenicede 'anne') adlı deneyimsel programı doğurdu. Tek bir ortak besteden çok, Lübnan'dan Ermeni müziği, şarkılar ve hikâyeler, Charles Aznavour'un eserleri ile Beecher ve başka bestecilerin yapıtlarını bir araya getiriyor. Program boyunca Ouzounian'ın aile kayıtları ve hikâyeleri eşlik ediyor; Beecher piyano ve elektronikle ona çello ve sesiyle katılıyor.

İkili, 28 Kasım'da Hamburg'daki Elbphilharmonie'deki konserin ardından 5 Aralık'ta Laulasmaa'daki Arvo Pärt Merkezi'nde Mayrig'i seslendirecek. Beecher'in Estonya kökleri bu programın konusu değil; ancak kendi müziği için hayati bir kaynak olmayı sürdürüyor. Sanatçı, Estonya halk kültüründen, aile anlatılarından, göçten ve Kaliforniya'daki çocukluğunun ağaçları, nemli orman tabanı ve soğuk sahilleri dahil doğal dünyadan yararlandı.