Almanya'da bir kent, Nazi kurbanları için sokak taşlarını yasakladı

Almanya'nın doğusundaki Saksonya eyaletinde bulunan Heidenau kentinin belediye meclisi, Nazi döneminde öldürülen Yahudiler ve diğer kurbanlar için sokaklara yerleştirilen pirinç anma plaketlerinin kente döşenmesini yasakladı. Karar, ülke genelinde geniş yankı uyandırdı ve sert eleştiriler aldı.

Almanya Eğitim Bakanı Karin Prien, Bild gazetesine yaptığı açıklamada yasağı skandal olarak nitelendirdi. Prien, aynı zamanda Hristiyan Demokratik Birlik (CDU) üyesi ve kararın sorumluluğunun partisinin Saksonya teşkilatında da olduğunu belirtti.

Stolpersteine nedir?

1990'lı yıllardan bu yana Almanya ve Avusturya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde, Nazi kurbanlarını anmak amacıyla sokaklara küçük pirinç plaketler döşeniyor. Almanca "Stolpersteine" yani "takılma taşları" olarak bilinen bu plaketler, genellikle kurbanların yaşadığı veya çalıştığı binaların önüne yerleştiriliyor. Plaketlerin döşenmesi çoğunlukla bağışlarla finanse ediliyor.

Heidenau belediye meclisindeki oylamada, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisi ile muhafazakâr CDU üyeleri plaket yasağının lehinde oy kullandı. Almanya iç güvenlik servisi, Saksonya'daki AfD teşkilatını aşırı sağcı olarak sınıflandırıyor; parti ise bu tanımlamayı reddediyor.

Meclise sunulan önergede, birçok vatandaşın bu tür bir anma biçimini uygun bulmadığı belirtildi. Önergeye göre plaketler bundan sonra kentin Nordfriedhof mezarlığına yerleştirilmeli ve böylece "anma unsurlarının üzerine doğrudan basılması" engellenmeli.

Tepkiler: 'Yahudiler yeniden görünmez kılınıyor'

CDU'lu Karin Prien, kararı sert sözlerle eleştirdi. Bild'e konuşan Prien, "Takılma taşlarını ve Yahudilerin yaşamını hatırlatan anıtları kamusal alandan mezarlığa iten herkes, ölümü yaşamın önüne koyar ve Yahudileri yeniden görünmez kılar" dedi.

Holokost'tan sağ kurtulan Münih Yahudi cemaati başkanı Charlotte Knobloch da plaketlerin kent görünümünden çıkarılmasının yanlış bir yaklaşım olduğunu söyledi. Funke medya grubuna konuşan Knobloch, "Demokratik bir partinin bu kadar alçalıp AfD aşırılıkçılarının bu denli açık manevrasını desteklemesi beni şaşırttı" ifadelerini kullandı.

Knobloch, kişisel olarak takılma taşlarını desteklemese de gerçek bir anma kültürü için "kamusal alandan dışlanmayan, o alanı geçen ve şekillendiren yerinden bir anmanın" hayati olduğunu vurguladı. Knobloch'un memleketi Münih'te belediye arazilerinde bu tür taşlar bulunmuyor; kent bunun yerine kamu binalarına anma plaketleri yerleştirilmesine izin veriyor.

Takılma taşları projesini başlatan sanatçı Gunter Demnig ise AfD'nin son seçim başarıları göz önüne alındığında böyle bir kararın beklenebileceğini söyledi. AfD, Saksonya-Anhalt ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerindeki son seçimlerde dikkat çekici bir başarı elde etmişti. Parti göç karşıtı, "Almanya önce gelir" söylemine dayanan ve Rusya'ya yakın politikalar izliyor; bu çizgi, bir zamanlar komünist rejim altında olan ülkenin doğusunda geniş karşılık buluyor.