Estonya'da yerel yönetimlerin finansmanı değişiyor

Estonya'da yerel yönetimler, gelecek yıldan itibaren geçerli olması planlanan bir değişiklikle mali işleri konusunda daha geniş karar alma serbestisine kavuşacak. Yerel yönetimlerin uzun süredir beklediği bu adım, geçiş yılında bazı belediyelerin bütçesinde açık yaratabilir.

Halen yerel yönetimler temel olarak iki kaynaktan gelir elde ediyor: sakinlerinin gelir vergisinin bir bölümü ve devletin destek fonundan aktarılan yaklaşık 122 milyon euro. Sorun, devlet desteğinin belirli bir amaca bağlı olması ve yaklaşık 10 yıldır miktarının değişmemesi.

Reformla birlikte bu tutar, belirlenmiş kalemlerden çıkarılarak yerel yönetimin gelir tabanı olan ortak bir havuza aktarılacak. Belediyeler parayı en çok nereye ihtiyaç duyduklarına göre kendileri belirleyecek; ileride ödenek miktarı da gelir vergisi tahsilatına bağlı olarak değişecek.

Bakanlık 1 Ocak hedefinde

Bölge Bakanlığı yerel yönetimler dairesi başkanı Hardi Alliksaar, taslağın koordinasyon sürecinin tamamlandığını ve bakan onayını beklediğini söyledi. Alliksaar'a göre taslak önce hükümete, ardından meclis Riigikogu'ya (Estonya parlamentosu) gidecek; değişikliklerin 2027'nin başında yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

İlk yıl bazı belediyelerin mevcut sisteme kıyasla zarara gireceği için Estonya Şehir ve Belediyeler Birliği, ortaya çıkan farkların dengelenmesi amacıyla 3,4 milyon euro talep ediyor.

Saue belediye başkanı ve birliğin finans ve vergi politikası çalışma grubu başkanı Andres Laisk, bu tutarın tek seferlik olduğunu vurguladı: "Bu 3,4 milyon tek seferlik bir meblağ. Yıllık ya da sürekli bir destek değil; geçiş dönemindeki eksileri dengelemek için ayrılan bir kerelik kaynak. Sonrasında işler, koşullar ve ekonomik durumun gerektirdiği biçimde rutin olarak yürüyecek."

Devlet bütçesine imzalar pazartesi günü atılacak. Dengeleme fonuna ek kaynak aktarımı ise öngörülmüyor.

Alliksaar, 3,4 milyon euroya ilişkin bir karar bulunmadığını, ancak bunun tasarının ilerletilmesi için ön koşul olmadığını belirterek süreci sürdürmek istediklerini ifade etti.

Bazı belediyeler geçişte kayıp yaşayabilir

Geçiş döneminde para kaybedebilecek belediyelerden biri Jõelähtme. Devlet geçiş dönemi için kaynak bulamasa bile reformun uzun vadede doğru ve gerekli olduğu belirtiliyor.

Jõelähtme belediye başkanı Andrus Umboja, belediyenin yine de idare edebileceğini söyledi: "Faaliyetlerimizi tamamlamak zorundayız, hiçbir şeyi atlayamayız. Yolları onarmamız, okullara ders kitabı parası ya da yöneticilere maaş sağlamamız gerekiyor. Bunları muhtemelen yine sağlarız. Ama asıl soru şu: Belediyelere eşit davranılıyor mu, davranılmıyor mu?"