Adalet şansölyesi kuş koruma verilerinin kalitesini sorguladı

Estonya Adalet Şansölyesi Ülle Madise, Çevre Ajansı'nın (Keskkonnaagentuur) korunan kuş türlerini ülkenin doğa veri tabanına eksik kanıtlarla kaydettiğini açıkladı. Madise'e göre bu durum, türlerin aslında yaşamadığı bölgelerde tampon bölgeler oluşturulmasına yol açtı.

Önümüzdeki haftadan itibaren Estonya Cumhurbaşkanı olacak Madise, konuyu Çevre Ajansı'na, İklim Bakanlığı'na ve Riigikogu (Estonya Parlamentosu) çevre komisyonuna taşıdı. Ajans ise veri kalitesini iyileştirme çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.

Eksik kanıtlar ve belirsiz gözlem koşulları

Madise'in danışmanı, Estonya doğa bilgi sistemi EELIS'in temelini oluşturan materyalleri inceledi ve türlerin görülme sıklığına ilişkin bilgilerin sıklıkla yetersiz olduğunu tespit etti. Madise, "Örneğin, yalnızca bilgiyi gönderen kişinin bölgede belirli bir kuş türünün temsilcisini gördüğüne veya duyduğuna dair teyidi bulunuyor" dedi.

Madise'e göre Çevre Ajansı'nın uzmanlarla bir anlaşması ya da bilgi sistemine kayıt için hangi tür bilgilerin nasıl sunulması gerektiğine dair net kuralları yok. Fotoğraf ve kayıtlar genellikle veri tabanına gönderilmiyor.

Madise, bu bilgilerin eksikliğinin bir gözlemin kanıtsız olduğu anlamına gelmediğini, ancak mevcut uygulamada fotoğraf sunulsa bile bunların bilgilendirici olmayabileceğini belirtti. Örneğin, bir kuş tüyünün fotoğrafı gönderiliyor ancak kenardan çekildiği için neredeyse görülemez durumda oluyor.

Madise, bulgu açıklamalarının ayrıntı düzeyinin de tutarsız olduğunu söyledi: "Örneğin, yuvada bir civciv olduğu belirtiliyor ancak bunun dürbünle mi, dronla mı yoksa yuva ağacına tırmanılarak mı gözlemlendiği belirsiz." Bu durumda civcivlerin varlığının ve sayısının hangi gözlem koşullarında tespit edildiği ya da yalnızca bilgiyi gönderen kişinin görüşünün mü sunulduğu belirsiz kalıyor.

Madise'a göre Çevre Ajansı, aldığı bilgilerin güvenilirliğini ağırlıklı olarak bilgiyi gönderen kişiyi değerlendirerek ölçüyor. Bilgiyi gönderen kişi alanında uzmansa, türün orada yuvaladığına dair yalnızca onun teyidi yeterli oluyor. Oysa materyallerde gözlem koşullarının, varılan sonuçların gerekçelerinin ve habitatın ne kadarının belirlendiğinin de yer alması gerektiğini vurguladı.

Madise, süreç sırasında ortaya çıkan bir durumu şöyle anlattı: Bir kartal yuvası keşfedildiğinde veri tabanına yalnızca yuva ağacı değil, türün habitatları veya bulgu alanları da giriliyor ve böylece yuva ağacının çevresinde fiilen iki farklı koruma bölgesi oluşuyor. Yuva ağacının etrafında yasal olarak tanımlanmış 50 ila 1.000 metre çapında bir daire bulunuyor; ancak ek olarak Çevre Ajansı kendi takdirine göre büyüklüğünü belirlediği bir tampon bölge oluşturmuş durumda.

Tampon bölge birkaç düzine hektarı bulabiliyor ve yasada doğrudan koruma öngörülmeyen bir kuş türünün yuvası çevresinde de oluşturulabiliyor. Madise, Çevre Ajansı'nın EELIS'te kendi takdirine göre bulgu alanı ve tampon bölge oluşturduğu, yuva veya yuvalamanın o belirli yerde tespit edilmediği durumların da yaşandığını söyledi.

Madise, "Sonuç olarak bir arazi sahibi, Çevre Ajansı'nın yalnızca bilgilendirici nitelikteki bir kayda dayanarak mülkü üzerinde geniş kısıtlamalar (onlarca hektarı kapsayan) uyguladığı bir durumla karşılaşabiliyor" dedi.

Madise ayrıca, harita katmanında yuva dairesine ek olarak tampon bölge işaretlenirse, o alandan kesilen kerestenin doğa koruma kısıtlamalarına tabi bir alandan kesilmiş sayılabileceğini ve bunun kullanımının Estonya'da kullanılan orman yönetimi sertifikası koşullarıyla çelişebileceğini ekledi. Adalet şansölyesi, "Devlet bir veri tabanına nadir bir kuş türünün yuvası hakkında kayıt girip ardından kuşu rahatsız edebilecek bir alanı işaretlerse, devletin yaptığı kayıtların kereste sertifikasyonunda dikkate alınmaması gerektiğini çünkü Çevre Ajansı'nın bunları yasal olarak bağlayıcı görmediğini söylemek ikiyüzlülük olur" değerlendirmesinde bulundu.

Çevre Ajansı: Veri kalitesi iyileştiriliyor

Çevre Ajansı doğa koruma servisi başkanı Roland Müür, ERR'e yaptığı açıklamada EELIS'in çoğunlukla ajans tarafından sipariş edilen uzman değerlendirmeleri, saha çalışmaları ve araştırma projeleriyle toplanan verileri içeren bir veri tabanı olduğunu söyledi. Bu tür bir veri tabanı, insan faaliyetleri düzenlenirken doğal değerlerin korunmasının dikkate alınması gereken yerlerin belirlenmesine yardımcı oluyor.

Müür, "Adalet şansölyesi, çevre kararlarının olabildiğince doğru ve doğrulanabilir bilgilere dayanması gerektiği konusunda kesinlikle haklı" dedi. Müür'e göre Çevre Ajansı önemli kararlarda yalnızca EELIS verilerine güvenmekle kalmıyor, uzman değerlendirmeleri, saha çalışmaları, uzaktan algılama ve etki değerlendirmeleri yoluyla ek bilgi topluyor.

Müür, "Aynı zamanda EELIS'in veri kalitesini iyileştirme çalışmaları da sürüyor. Ajans tarafından sipariş edilen envanterlerin verilmesi, belgelenmesi ve doğrulanmasına ilişkin ilkeleri önemli ölçüde sıkılaştırdık" dedi. Müür, günümüzdeki envanterlerde uzmanlar için yeterlilik koşullarının ihale sürecinde belirlendiğini ve alınan verilerin kalitesinin kullanılmadan önce kontrol edildiğini belirtti.

EELIS'te şu anda yaklaşık 100.000 kayıt bulunuyor. Müür, bazı kayıtların habitat sınırlarının mecazi anlamda renkli kalemle çizildiği bir dönemde girildiğini kaydetti. Veriler sürekli olarak iyileştiriliyor ve düzenleniyor; geçen yıl 14.000'den fazla kayıt düzenlendi ve binlercesi arşivlendi.

Müür, "Yine de bir yerde yanlış verilere dayalı bir kısıtlama ortaya çıktıysa bu üzücü. Bu durumu ve adalet şansölyesinin görüşlerini ayrıca analiz edeceğiz" dedi.