AB'den Kanada'ya önerilen 'ortak üyelik' statüsü belirsizliğini koruyor

Avrupa Birliği ile Kanada, çalkantılı bir dünyada güçlerini birleştirmek istiyor. Kanada'nın AB'nin ilk "ortak üyesi" olması hedefleniyor. Ancak bu yeni statünün hukuki ve pratik anlamı şu an için belirsizliğini koruyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yıllık konuşmasında Kanada Başbakanı Mark Carney'nin de izlediği oturumda daha sıkı ilişkiler kurma planını duyurdu. Von der Leyen, "Sevgili Mark, partnerlerimle ilişkilerimi hızla gözden geçirmem gerektiğini söylemiştim. Bu yüzden sizinle işbirliği içinde Kanada'nın AB'nin ilk ortak üyesi olmasının kapısını açmak istiyorum" dedi.

Özellikle "ortak üye" ifadesi sürpriz oldu. Konuşmanın ardından Strazburg'da Carney'nin de bunu beklemediği yönünde şüpheler yayıldı. Carney ertesi gün yaptığı konuşmada aynı ifadeleri tekrarlayınca von der Leyen'in planını desteklediği şeklinde yorumlandı. Carney, "Kanada bu girişimi memnuniyetle karşılıyor. Anketlere göre Kanadalıların çoğunluğu AB ile daha yakın ilişkileri destekliyor" diye konuştu.

Hukuki dayanak tartışmalı

Carney konuşmasında Avrupa ve Kanada'nın ortak tarihinden, dünya savaşlarından ve Kanada askerlerinin Avrupa'da savaşmasından bahsetti. AB'nin kuruluşunu ve Berlin Duvarı'nın yıkılışını anımsattı. Tüm bunların Kanadalılar için önemini Alman yazar Johann Goethe'nin "özgürlük ve yaşam her gün yeniden kazanılmalıdır" sözüyle özetledi.

Ancak asıl sorun, kimsenin bunun tam olarak nasıl işleyeceğini bilmemesi. Politico muhabiri Max Griera, "Diplomatlar bunun nasıl işleyeceğini anlamak için çırpınıyor. AB'nin temel antlaşmalarında böyle bir hukuki kavram yok. Şimdi Avrupa Komisyonu hukukçuları ve başkentlerin diplomatları bu yeni üyelik kategorisinin ne anlama geldiğini bulmak zorunda. En önemlisi bunu temel antlaşmaları değiştirmeden yapmaları gerekiyor. Yeni kategoriyi oluşturmak için bir hukuki boşluk bulmalılar" dedi.

Carney ise kesin adlandırmanın Avrupa'ya ait bir soru olduğunu belirterek "Bunlar onların terimleri. Avrupa'daki ve Kanada'daki tüm başkanlar ve parlamenterler gibi ben de içeriğin önemli olduğunu düşünüyorum. Önemli olan birlikte ne inşa ettiğimiz ve güçlerimizi nasıl birleştirdiğimiz" ifadelerini kullandı.

Teknik soruların yanı sıra siyasi sorular da gündeme geliyor. Bir Avrupa Parlamentosu üyesinin Griera'ya söylediğine göre AB bu fikirde dikkatli olmalı. Eğer statü çok cazip olur ve gerçek üyelikten daha iyi görünürse bazı mevcut üyeler ayrılıp bu farklı ortaklığı isteyebilir. Aynı zamanda Ukrayna sorunu da var: Ukrayna ortak üye olacak mı? İngiltere ortak üye olacak mı? Balkan ülkeleri de "Biz üyeliği beklerken neden Kanada için yeni bir üyelik kategorisi yaratıyorsunuz? Bu ne anlama geliyor?" diye soruyor.

ABD Başkanı Donald Trump da gümrük vergisi tehdidiyle fırsatı kaçırmadı. Trump, "Bence bu gülünç. Kanada meselesi. Kanada berbat bir ticaret ortağı oldu. Eğer bunu yaparlarsa ve bence bu biraz düşmanca bir hareketse Avrupa'ya çok ciddi gümrük vergileri getiririm ya da onlarla ticareti tamamen durdururum. Avrupa bunu iyi niyetle yaparsa sorun yok ama kötü niyetle yaparsa onlara çok büyük gümrük vergileri uygularız" dedi.

Carney, AB ile yeni ortaklığın kimseye karşı olmadığını vurgulayarak "Bu bir ittifak ilişkisi. Olumlu bir süreç. Bu benim ABD Başkanı'na yanıtım. Bu iyi bir şey. Daha güçlü, daha dayanıklı, daha egemen bir Kanada ABD için daha iyi bir ortaktır. Aynısı AB için de geçerli" dedi. Carney ayrıca bunun sadece tartışmanın başlangıcı olduğunu, hem AB'de hem Kanada'da birden fazla tartışma yaşanacağını ve Kanada parlamentosunda sonunda oylama yapılacağını sözlerine ekledi.