Finlandiya'da partiler borç sınırı anlaşmasından geri adım atıyor

Finlandiya'da parlamento partileri, ülkenin artan borç yükünü dizginlemek amacıyla "borç sınırı" (võlapidur) olarak adlandırılan bir anlaşma yapmıştı. Ancak seçimler yaklaşırken partiler esneklikten söz etmeye ve anlaşmadan çekilmek için gerekçe aramaya başladı.

Finlandiya'nın borcu ağustos ayında 200 milyar euro sınırını aştı ve kişi başına borç yaklaşık 35 bin euroya ulaştı.

Parlamentodaki partiler, bir sonraki hükümeti hangi partiler kurarsa kursun, görev süresi boyunca toplamda 8 ila 11 milyar euro arasında kesinti ve vergi değişikliği yapılması gerektiği konusunda anlaşmıştı. Sadece Sol İttifak (Vasakliit) söz konusu anlaşmaya katılmamıştı.

Şimdi seçimler yaklaşırken partilerin sabrı taşmaya başladı. Geçen haftanın başında küçük parti Liike Nyt, anlaşmadan çekildiğini çünkü bunun zaten uygulanamayacağını açıkladı. Haftanın sonuna doğru ise Yeşiller, hükümetin Avrupa Komisyonu ile bütçe kurallarının daha esnek yorumlanması olasılığını görüşebileceği önerisini getirdi. Yeşiller lideri Sofia Virta, Yle'ye verdiği mülakatta borç sınırı hedefine ulaşılıp ulaşılamayacağı konusunda şüphelerini dile getirdi.

"Yeşiller, refah devletini yıkacak veya doğa ve iklim önlemlerini daha da engelleyecek sözler vermedi," dedi Virta.

Ekonomistler arasında görüş ayrılığı

Borç sınırı çalışma grubunun başkan yardımcısı, sosyal demokrat Joona Räsänen Yeşiller'in sözlerini kınadı. Helsingin Sanomat gazetesine verdiği mülakatta, meselenin aslında Avrupa Birliği kuralları değil, Finlandiya'nın sürekli artan borç yükü olduğunu hatırlattı. Sosyal demokrat partide borç sınırını desteklemeyenler de var. Onların karşı argümanı, mevcut hükümetin seçim yılı bütçesini hazırlarken tasarruf ilkesinden vazgeçmesi nedeniyle anlaşmanın güvenilirliğini yitirdiği yönünde.

Ekonomistler de borç sınırı konusunda farklı görüşlere sahip. Bazıları, uzun süredir beklenen ekonomik büyümeyi boğmamak için esnekliğin gerekli olduğunu düşünüyor.

Finlandiya Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ETLA) genel müdürü Aki Kangasharju'ya göre Finlandiya borç sınırı koşullarını yerine getiremez ve ona göre bu tek bir hükümet döneminde yapılmamalı. Sadece kesinti ve tasarruf değil, reformlara ihtiyaç var.

"Her şeyden önce bu, kamu sektörünün ve kamu hizmetlerinin tamamen yeniden düşünülmesi anlamına geliyor. Muhtemelen en zoru, tüm karar alıcıların reformların gerekliliğini anlamasını sağlamak. Ve diğer şeylerin yanı sıra, emekliliklerden de tasarruf etmeye hazır olmalıyız," dedi Kangasharju.

Ekonomist Vesa Vihriälä ise borç sınırına bağlı kalınması gerektiğini savunuyor. Ona göre bu, büyüme politikasıyla çelişmiyor.

"Aksine, kamu sektöründe sorumlu davranıldığı, borç yükünün kontrolden çıkmadığı yönünde net bir anlayışa sahip olmamız, bize güvenilebileceğinin, makroekonomik gelişmenin iyi olduğunun ve kriz durumunda beklenmedik kesinti veya vergi artışlarına gitmemiz gerekmeyeceğinin temelini oluşturur," diyerek savundu Vihriälä.

Ancak seçimler yaklaşıyor ve Liike Nyt anlaşmadan çekilerek ilk adımı attı. Diğerleri henüz ayrılmaya pek hevesli değil ama birbirlerini gözetliyorlar. Şimdiden borç sınırının emeklilikleri, sosyal ve sağlık hizmetlerini ve çocuklu aileleri etkilememesi gerektiği yönünde sesler yükseliyor.

Borç sınırı çalışma grubu, daha ayrıntılı önlemleri görüşmek üzere bir sonraki toplantısını aralık ayında yapacak. O zaman hangi partilerin borç yükünü dizginleme anlaşmasını ne kadar ciddiye aldığı görülecek.