Yapay zeka füziksel dünyada: robotlar üretimi ele geçiriyor

Yapay zeka, artık sadece yazılım ve veri dünyasında değil, fiziksel üretimde de hızla ilerliyor. Teknoloji yorumcusu Kristjan Port'un ERR Novaator'da yer alan değerlendirmesine göre, yapay zekanın önündeki en büyük darboğaz, onu fiziksel olarak uygulayacak robotların yetersizliğiydi. Ancak bu engel ortadan kalkmak üzere. Port, yakında robotların yeni makineleri inşa ederek insanları üretim zincirinden dışlayacağını belirtiyor.

Port, durumu Grimm Kardeşler'in "elsiz kız" masalına benzetiyor. Masalda kızın babası, değirmenin arkasındaki elmalar karşılığında zenginlik vaadiyle şeytana söz verir; ancak orada kızı da vardır ve kız elini kaybeder. Port'a göre yapay zeka da benzer bir kaderle karşı karşıya: zeka ne kadar güçlü olursa olsun, fiziksel dünyada bir karşılığı olmadıkça işe yaramaz.

Günümüzde entelektüel işlerin büyük bölümü, fabrikalarda, laboratuvarlarda veya doktor muayenehanelerinde insan eliyle fiziksel eyleme dönüştürülüyor. Yapay zeka yatırımlarının hızla artması, bu sürecin otomatikleşmesi yönünde baskı yaratıyor. İnsan yetenekleri darboğaz oluşturduğunda, çözüm robotlardan bekleniyor.

Yapay zeka patlamasından üretim patlamasına

Geçen yıl yayımlanan bir analizde, bilinen "zeka patlaması" kavramının yanı sıra "üretim patlaması" kavramı da ortaya atıldı. Zeka patlaması, yapay zekanın kendi kendini geliştirmesiyle üstel büyümeye geçmesi anlamına geliyor. Üretim patlaması ise, yavaş çalışan insanların yerini robotların almasıyla başlıyor. Otomatikleşen üretim, kendini daha da otomatikleştirecek araçları üretmeye başladığında patlama gerçekleşiyor.

Zeka atılımından sonra üretim patlamasına kadar bir süre geçmesi bekleniyor. Bunun üç nedeni var. Birincisi, fiziksel işleri tanımlayan veri hâlâ yetersiz. Kameralarla çalışan insanların her dijitalleşen hareketi, robotlar için öğrenme malzemesi oluyor. İkincisi, fiziksel dünya kaotik: bir şeyler düşüyor, kırılıyor veya hedefler değişiyor. İnsanlar bu tür belirsiz durumlara esnek uyum sağlarken, robotlar daha yeni öğreniyor. Üçüncüsü ise üretim kapasitesi: mevcut fabrikalar çoğunlukla otomobil üretiyor. Yılda yaklaşık 90 milyon yeni araç üretiliyor; bu kapasite teorik olarak bir milyardan fazla insan boyutunda robota eşdeğer. Robotlar için okula gerek yok; yazılım güncellemeleri yeterli. Elon Musk da Tesla'nın geleceğini daha çok robot üreticisi olarak gördüğünü söylemişti.

Almanya'da 2020'de kurulan RobCo, "robot-hizmet" modeliyle bir milyar doları aşan değere ulaşan bir "tek boynuzlu at" oldu. Şirket, işletmelere büyük yatırım gerektirmeden otonom endüstriyel robotik hizmeti sunuyor. Alfie adlı robot çevreyi kendi başına keşfediyor, bağımsız karar veriyor ve fiziksel iş yapıyor.

Uluslararası Robotik Federasyonu'na göre geçen yıl işletmelere 603 bin endüstriyel robot eklendi; bu yıl sonuna kadar 655 bin daha eklenmesi bekleniyor. Halihazırda günün her saati çalışan 5 milyondan fazla robot var. Robot üretim hızı, tıpkı elektronik fabrikalarında yaşandığı gibi insanları süreçten dışlıyor; insan elleri robotların hızına ve hassasiyetine yetişemiyor.

Analizde geçiş aşamaları da tanımlanıyor. İlk aşamada yapay zeka, insan işçileri yönetmede rol alıyor ve verimlilik yaklaşık 10 kat artıyor. Ardından robotlar üretiliyor. Sonraki aşamada robotlar otonom olarak kendilerini üretmeye başlıyor. Başlangıçta robot üretim kapasitesinin iki katına çıkması yaklaşık bir yıl sürüyor; her döngüde verimlilik artıyor, maliyetler düşüyor. Uzak gelecekte nanoteknolojik üretime ulaşılacak ve yenilenme hızı meyve sineklerindeki gibi haftalara inebilecek. Port, kültür tarihçilerinin şimdiden zekanın zenginlik üretmedeki darboğaz olmaktan çıktığı ve fiziksel uygulamanın da engel olmadığı bir dünyanın hikayelerini yazmaya başladığını söylüyor. Sonunda insanlar gerçekten "ellerini kaybedebilir".