Yapay zeka, asırlık Navier-Stokes denklemini çözdüğünü iddia etti

Silikon Vadisi merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, matematik dünyasının iki asırdır çözemediği akışkanlar dinamiği problemi Navier-Stokes denklemlerine bir yapay zeka sistemi aracılığıyla çözüm ürettiğini duyurdu. Şirketin aktardığına göre yaklaşık 100 sayfalık ispat taslağı, akışkan girdaplarının çok özel koşullarda nasıl sonsuz yoğunlaşabileceğini matematiksel olarak ele alıyor. Ancak sonucun kamuya açık biçimde doğrulanması henüz tamamlanmadı.

Pompei benzetmesi üzerinden anlatılan haberde, matematik dünyasının uzun süredir sessiz kalan volkanik bir manzaraya benzediği ifade ediliyor. Son bir yıl içinde yapay zeka şirketleri, yıllardır çözülemeyen çok sayıda denklemi sonuçlandırdı. Bu gelişmeler, matematikçiler arasında yapay zekanın mesleki araç kutusundaki yeri konusunda tartışmayı yeniden alevlendirdi. Bazı amatörlerin herkese açık dil modelleriyle zor problemleri çözmesi de tartışmanın bir başka boyutu oldu.

OpenAI'nin aktardığına göre büyük dil modeli tabanlı yürütücü, görev üzerinde 88 saat çalıştı. Bu süreçte yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanı görev aldı. Sonuç, matematikçilerin anlayacağı biçimde Lean diline aktarılması için 17 saat daha işlendi ve ardından biçimsel makine kontrolünden geçti. Ancak sonucun bağımsız matematikçiler tarafından elle doğrulanması gerekiyor. Bu doğrulamanın uzun zaman alacağı belirtiliyor.

OpenAI, çalışmanın maliyetini açıklamadı. Bağımsız değerlendirmeler ve perakende fiyat hesapları, toplam maliyetin 10 milyon ile 40 milyon dolar arasında olabileceğini gösteriyor.

Ödül paradoksu ve millenyum problemleri

Haberde dikkat çeken bir nokta, dünyanın en zorlu yedi matematik problemi için verilen Millennium Ödülü. Her biri için 1 milyon dolar ödül konmuş durumda. Ancak Rus matematikçi Grigori Perelman, yirmi yıl önce çözülen tek Millennium problemi olan Poincaré hipotezi için kendisine verilen ödülü, çözüm fikrinin sahibi olarak gördüğü Richard Hamilton'a haksızlık yapıldığı gerekçesiyle reddetmişti. Bu örnek, matematik dünyasında para ve şöhretin ikincil kaldığı bir kültürü yansıtıyor.

OpenAI'nin başarısının arkasında daha önceki matematikçilerin geliştirdiği kavramsal temellerin bulunduğu vurgulanıyor. Şirketin iddialarının, kamuoyunda hızla yayılan yarı doğrular ve duygusal tepkilerle gölgelenmemesi gerektiği belirtiliyor. Haberde, matematikte ispatın işleyip işlemediği kadar, o ispata giden entelektüel emeğin kime ait olduğunun da önemli olduğu hatırlatılıyor.

Kriptografi ve bankacılık için risk uyarısı

Yarışın bir başka cephesi ise OpenAI'nin rakibi Anthropic. OpenAI'nin kendi açıklamasına göre şirkete, Anthropic'in yedi ünlü problemden birinin çözümüne yaklaştığı bilgisi ulaştı. Yapılan değerlendirmede bunun Navier-Stokes denklemleri olduğu düşünüldü. OpenAI bunun üzerine kaynaklarını hızla bu probleme yönlendirdi.

Haberde, asıl sarsıcı gelişmenin iki teknoloji devinin rekabeti olmadığı belirtiliyor. Dikkat çekilen nokta, çiğ hesaplama gücü ile soyut düşüncenin birleşmesinin daha önce görülmemiş bir potansiyel yaratması. Ayrıca çözülen problemler arasında, bankacılık ve kriptografi alanları için risk oluşturabilecek türden olanlar da bulunduğu ifade ediliyor. İspatın güvenli tarafta olduğunu doğrulayan bir kanıtın bulunmadığı durumlar da risk kapsamında değerlendiriliyor.

Sonuç olarak metin, matematik dünyasının artık sessiz bir dağ olmadığını söylüyor. Volkanik patlama kimseyi paniğe sürüklememeli, ancak dağın hareketlendiğini bilmek önemli. Önümüzdeki dönemde Anthropic veya başka bir yapay zeka şirketinin bir sonraki üstün zorluktaki problemi çözerek gündemi sarsması bekleniyor.